facebook_pixel

Survivalplan voor de Eerste Kamer

beeld: Wikimedia
 

Verban de politieke partijen en het verkiezingsgehijg uit de senaat. Voorgoed.

Het doet denken aan een Syrisch mijnenveld, maar dan met spoken in plaats van doden: het gefragmenteerde politieke landschap waardoorheen Rutte en Asscher moeizaam waden sinds de Provinciale Statenverkiezingen. De senaat als hindernisbaan, er zijn mensen die ervan smullen – met name zij die de rol van hindernissen vervullen. Het zou zelfs democratischer zijn. Neem het nieuwe belastingstelsel: er is vrijwel geen partij die niet uitgenodigd wordt om mee te praten over het feestje, uit angst dat ze het anders zullen verpesten.

Quatsch. Wat je inhoudelijk ook mag vinden van het door VVD en PvdA gevoerde beleid, veel maar dan ook echt veel belangrijker is dat de geloofwaardigheid van de democratie als systeem in het geding is wanneer de Eerste Kamer zich beneden haar stand gaat roeren.

Fukuyama

Een politiek stelsel moet aan meer eisen voldoen dan aan representativiteit alleen, zo betoogt de Japans-Amerikaanse denker Francis Fukuyama. Goed bestuur kan niet zonder legitimiteit en zonder de kaders van de rechtsstaat, maar heeft bovendien een slagvaardige overheid nodig. Het is een continue zoektocht naar het juiste evenwicht tussen die drie. En laat nou net menig criticaster Westerse democratieën een gebrek aan effectiviteit verwijten.

De cyclus van om de vier jaar verkiezingen is al tamelijk nerveus en als kabinetten dan ook nog eens de eindstreep niet halen, worden belangrijke beslissingen als een hete aardappel doorgeschoven naar de volgende die z'n tanden erin mag zetten. Bon appetit! Precies daarom verdienen Rutte en Samsom waardering, nu ze tijdens de formatie over de ideologische kloof die hen scheidde heen sprongen en grote hervormingen in gang hebben gezet die – in een of andere vorm – dringend nodig waren.

Dat vergt moed, iets wat helaas zelden wordt beloond in Den Haag. En dan moeten ze naast hun eigen 'achterban' (ik háát dat woord, alsof we niet allemaal volwassen kiezers zijn, maar slechts archaïsche clientèle van onze zuil-leiders) ook nog andere partijen tevreden houden om aan een meerderheid in de Eerste Kamer te komen. Het dreigt allemaal een stuk stroperiger te worden – of politieker, nu senatoren hun 'macht' steeds politieker lijken in te zetten. En dat voor een stelletje ongekozen hobbyisten.

Wat? Afschaffen dan maar, die hele Eerste Kamer?

Aristocratisch

Dat zou zonde zijn. Het is het enige aristocratische element in de constitutie. Het probleem is alleen dat het politiek functioneert, en dat eigenlijk al heel lang deed, want de stilte die er zo lang gold was net zo goed van politieke aard.

Ook de stilte die zo lang gold in de senaat was politiek.

Het bestaat niet dat ze in de Eerste Kamer op alle punten exact hetzelfde dachten over nieuwe wetten als hun partijgenoten aan de overkant. Wanneer het orgaan enkel fungeert als verdubbeling van de Tweede Kamer, volgt onvermijdelijk de conclusie dat het zijn tijd heeft overleefd en overbodig is geworden.

Nee, ik ga hier niet pleiten voor een nieuwe standenmaatschappij waarin het proletariaat en de notabelen elk hun eigen 'kamer' hebben. Wat deze opgejaagde tijd echter goed kan gebruiken is een plek waar wetsvoorstellen nog eens in alle rust worden bekeken op… kwaliteit – laten we dat dan in vredesnaam dan maar aristocratisch noemen.

Verbannen

En de enige manier om te voorkomen dat het onfris gaat ruiken naar partijpolitieke spelletjes, is om de partijpolitiek te verbannen naar de Tweede Kamer. Een verbod, ja u leest het goed, een verbod op partijlidmaatschap voor alle senatoren. Die in plaats daarvan gerecruteerd worden uit essentiële geledingen van de maatschappij – zoals wetenschap, kunst, industrie, zorg en onderwijs. En die wetsvoorstellen kunnen terugsturen met suggesties voor verbetering. Zonder dat een minister of kabinet dan meteen richting exit dreigen te gaan.

Hoe dit allemaal precies uitgewerkt dient te worden, is voer voor een ander debat. De premier heeft groot gelijk dat we zullen moeten wennen aan kabinetten zonder meerderheid in de Eerste Kamer, maar ik vrees dat de consequenties – nog meer wheeling and dealing en afbreuk aan het gezag van de politiek – ernstiger zullen zijn dan hij ze nu inschat.

O ja en dan kunnen we ook meteen stoppen met de schizofrene toneelstukjes die we verkiezingsdebatten voor de provincie noemen.

Help onafhankelijke journalistiek mogelijk maken en steun de auteurs van Reporters Online!
Journalist en columnist. Schrijft over alwat voor zijn pen komt, van Haagse politiek tot terrorisme. Beukt er graag op los met de filosofenhamer. Classicus en volgeling van Dionysus, liefhebber van spot en ironie, slaat nooit een cappuccino af.