Achtung Baby de onverwachte zoektocht van U2

Het scheelde niet veel of de wereld had het zonder U2 moeten stellen. Na het pompeuze optimisme van de jaren tachtig was er plots het experiment met een ander geluid. Een stijlbreuk die volstrekt onverwacht kwam en de Ieren drie albums volhielden. Na Zooropa en Pop in 1997 schakelde men simpelweg weer terug naar standje veilig. Sindsdien is de band bezig met wrijven in een vlek.

Aan het begin van de jaren negentig wisten de heren even niet goed hoe nu verder. “It’s no secret, ambition bites the nail of succes”, had Bono vast in zijn aantekenboekje genoteerd. Tijdens de opnamen van Achtung Baby kwamen meningsverschillen over de te volgen richting opeens tot een uitbarsting. De spanningen liepen zo hoog op dat de meest succesvolle popgroep van dat moment dreigde uiteen te vallen. Bijna werd U2 een “accident waiting to happen.”

Achtung Baby ontstond in 1991, stoeiend met talloze sessies die voor een deel werden opgenomen in de Hansa Ton Studio van Berlijn. Het waren met name Bono en The Edge die aandrongen op een artistieke wending. De gitarist luisterde in die tijd vaak naar elektronische dance, naar Nine Inch Nails en Einstürzende Neubauten. Om te voorkomen dat de creatieve motor dreigde vast te lopen diende de ideeënmagie van Brian Eno als smeerolie. De Britse producer had zich voorgenomen alles te wissen dat teveel op U2 leek.

Eind 2021 is de plaat opnieuw verschenen. De hernieuwde kennismaking stemt bijna weemoedig. Zeker wanneer je beseft dat Achtung Baby misschien wel het enige echte meesterwerk van de band is. Ondanks het moderne klankdecor, de beats en fraaie melodieën, zijn de teksten, ingegeven door een ondertoon vol reflectie en religie, autobiografisch en ambivalent. In de song over Bono’s alter ego The Fly lezen we: “every artist is a cannibal, every poet is a thief. All kill their inspiration and sing about their grief”.

Wie Achtung Baby eveneens naar zich toe trekt is The Edge, de voor eeuwig toch wat ondergewaardeerde gitarist. Zijn manier van spelen uit zich in overgangen die bij de les blijven en schijnbewegingen die inderdaad verrassen. De schrijver Haruki Murakami beweerde ooit: “Wat je ook zoekt, het zal niet in de vorm komen die je verwacht.” Tegen beter weten in neemt de zanger de rol op zich om de zoektocht van U2 onder woorden te brengen. Zich verschuilend vanachter een megazonnebril laat Bono het enige wat hem rest op de luisteraar neerdalen. De troost van de melancholie in misschien wel het allermooiste liedje dat U2 ooit opnam, het bitterzoete Love Is Blindness.

Mijn gekozen waardering € -

Muziek. Film. Boeken. Ooit Opscene, Heaven, Platenblad. Reporters Online. Boek POSTPUNK HEDEN EN VERLEDEN (uitgeverij Koninklijke Van Gorcum, longlist nominatie Pop Media Prijs 2021)