Oost, west, thuis best. En dus toog ik voor deze reportage een keer niet naar Frankrijk, Italië of Zuid-Afrika, maar naar Zuid-Limburg. Hier bezocht ik zes wijnhuizen en ging er op zoek naar regionale lekkernijen.

STEUN RO

Nederlandse wijnen worden steeds beter en winnen daardoor steeds meer aan populariteit. De interesse is gewekt. Door heel het land ploeteren wijnboeren in de grond en in de kelders, want makkelijk is het niet, hier in dit koude, winderige landje. Reden temeer om er een aantal in het zonnetje te zetten, want het harde werken wordt steeds vaker beloond met goede wijnen. En waar goede wijnen worden gemaakt, daar ben ik. De liefde voor de regio kom je niet alleen tegen bij de wijnboeren, ook andere culinaire ondernemers kijken liever niet verder dan hun neus lang is. Gelukkig maar.

De johanitter staat er mooi bij op het land van Domein Holset

Domein Holset

Bruusj, zo noemt Erik Leferink zijn mousserende wijnen. De van oorsprong ondernemer in klinische onderzoeken viel in 2008 samen met zijn vrouw Marianne Blijdesteijn voor een vervallen boerderij in het dorpje Holset. Al snel ontstond het plan om wijngaarden aan te leggen en de gebouwen om te toveren tot accommodatie en wijnwinkel. In 2017 opent Domein Holset officieel de deuren en gaan de eerste flessen mousserende wijn over de toonbank. Erik produceert met zijn team alleen bubbels. Onder andere de stevige Bruut van 70 procent johanitter en 30 procent cabernet blanc, de droge Prins van 70 procent souvignier gris en 30 procent johanitter en de voluptueuze blanc de blancs Dame. Met name van oorsprong hybride druivenrassen dus, die door wijngaardenier Guy Demacker liefdevol worden verzorgd. Het wijnmaken valt onder de verantwoordelijkheid van Kirsten Abels, die samen met domeinmanager Bram Vermeulen voor het reilen en zeilen van Domein Holset zorgt. De plek is een oase van rust. Heel cliché, maar niet minder waar. De kamers zijn met veel aandacht ingericht door Marianne en de tuin met wijngaarden nodigt uit tot rondslenteren. Erik hoopt dat Domein Holset uiteindelijk uitgroeit tot een plek waar oenologen, sommeliers en wijnliefhebbers samenkomen.

In een goed jaar verkoopt De Apostelhoeve van de familie Hulst zo’n 100.000 flessen

De Apostelhoeve

Een van de bekendste en oudste Nederlandse wijnhuizen is De Apostelhoeve, gelegen op de Louwberg aan de rand van Maastricht. Hier maakt Mathieu Hulst, met behulp van zijn vader Hugo, vrouw Julka en twee zonen, acht labels. Het zijn pure wijnen, fris en zuiver, gemaakt van pinot gris, riesling, auxerrois en müller-thurgau. Wit dus, waaronder twee mousserend. Mathieu is ervan overtuigd dat klassieke rassen de enige zijn die goede wijnen leveren en ziet niks in hybriden, die volgens hem helemaal niet resistenter zijn dan klassieke soorten. Wél volgt hij met interesse de ontwikkeling in Bordeaux waarbij ze druiven doorveredelen met twéé resistente genen.
Vader Hugo begon in 1970 met zevenhonderd stokjes, inmiddels is er 11,5 hectare aangeplant en is de familie Hulst bezig met opschalen. Ook experimenteert Mathieu graag en heeft, in het kader van de klimaatverandering, alvast wat viognier gepland op een proefveld. Alle witte wijnen van De Apostelhoeve vergisten op 13 tot 18 °C en alleen een deel van de pinot gris rijpt op hout, maar nooit langer dan zes maanden.

Raarberg

Hij heeft geen statige hoeve met vier kelders. Nee, Ralph Huydts verwelkomt zijn klanten middenin Maastricht, vlakbij het station, in urban winery Raarberg, vernoemd naar de locatie van zijn wijngaarden. Op de Alexander Battalaan maakt hij in een klein stadspand, dat vroeger diende als tegelfabriek(je), drie mousserende wijnen: een cuvée, een blanc de blancs en een rosé. Zijn druiven groeien op wijngaarden rondom de stad, de wijnen maakt hij in de urban winery, inclusief de tweede vinificatie op fles. Iedereen is welkom om te komen kijken, hij vertelt graag over zijn werk en hoe hij zo’n tien jaar geleden is begonnen met wijnmaken. Ralph heeft namelijk geen achtergrond in wijn, maar in de IT. Op het moment dat hij zich afvraagt of hij daar nou zo gelukkig mee is, besluit hij het roer om te gooien, advies in te winnen bij een aantal wijnmakers en zijn eerste grond te kopen. In 2013 plukt hij zijn eerste druiven. Anno 2019 wordt 90 procent van de Raar-wijnen verkocht aan de betere restaurants des ’s lands, de rest bewaart hij voor zijn gasten aan de Battalaan. Geen slechte beslissing dus, van IT naar bubbels.

Zuid-Limburg ligt dichter bij de Champagne dan bij Groningen

Hoeve Nekum

De ingetogen wijnmaker Math Bollen is van oorsprong melkveeboer en akkerbouwer, tot hij in 1988 begint met het verbouwen van druiven. Inmiddels maakt hij tien wijnen bij Hoeve Nekum. Van druivenrassen als müller-thurgau, auxerrois, riesling, pinot noir, solaris, pinot blanc, een beetje gewürztraminer en een hoekje merlot. Gewoon, om te kijken hoe dat zich ontwikkelt. Het doel van Math is om mooie, volle wijnen te maken. Droog, maar niet té droog. Wijnen die niet te jong gedronken mogen worden. Je zult de wijnmaker dan ook nooit wijnen zien verkopen die eigenlijk nog rijping op fles nodig hebben. Met name met zijn rode wijn onderscheidt hij zich, niet veel Nederlandse wijnmakers durven dat aan. Omdat Math het liefst alleen werkt, snoeit hij zo min mogelijk. Het zogenaamde minimal schnitt. Dat scheelt niet alleen werk, het zorgt er ook voor dat de rijping vertraagt, de trosjes luchtig blijven en de druiven klein, waardoor hij minder last heeft van rot.

Dit artikel lees je gratis. Als het bevalt kun je onderaan een kleine bijdrage doen, zodat ik dit soort artikelen kan blijven schrijven

Domein De Wijngaardsberg

Wijnmaker Jules Nijst doet zo min mogelijk in de kelder. Op het land moet het gebeuren, het werk in de wijnkelder is dienend. Zijn wijnen zijn open en transparant. Zo zuiver mogelijk, Jules is allergisch voor foutjes. Met de hand plukken dus, werken met de grond, het weer en de natuur. Behalve bij de gist, want een natuurlijke vergisting vertroebelt het terroir, aldus de sympathieke oud-techneut.
Jules werkte in het bedrijfsleven tot hij daar tabak van had en op zijn 47e aan de fotovakschool begint, maar ook mee gaat helpen bij het wijnhuis om meer te leren over zijn oude liefde: wijn. Dat blijft hij doen, tot hij het bedrijf in 2008 uiteindelijk overneemt. Nu verbouwt hij op drie hectare pinot gris, auxerrois, chardonnay en pinot noir. Hiervan maakt hij drie witte single grapes, één rode wijn, twee mousserende wijnen (een blancs de blanc en een brut) en als het uitkomt rosé. Zo ligt er in 2021 een brut rosé in zijn kelder. Een bezoek brengen aan De Wijngaardsberg kan op afspraak vanaf vijftien personen, behalve van half september tot half november. Dan heeft Jules het veel te druk met het oogsten.

Bij goed weer kun je op het terras van Wijndomein St. Martinus hun wijn proeven. Met dit uitzicht

Wijndomein St. Martinus

Dé wijnkenner van ons land is Stan Beurskens. Er zijn weinig Nederlandse en Belgische wijnmakers die zonder zijn hulp zijn begonnen en ook in de media kun je moeilijk om hem heen. Stan begint als hij zeventien is te werken op de kleine waangaard die zijn vader begin jaren tachtig heeft aangeplant: Wijndomein St. Martinus. In eerste instantie springt Stan bij om zijn zieke vader tijdelijk te vervangen, maar helaas wordt de pionier nooit meer helemaal de oude. Al snel is Stan in staat om te investeren en vanaf dan gaat het snel. In 2014 vergezelt zijn vrouw Nienke hem en samen bestieren ze het wijnhuis dat volle, krachtige wijnen voortbrengt. De zestien labels (wit, rood, rosé en mousserend) worden gemaakt van voornamelijk nieuwe druivenrassen. En dat zijn alleen nog maar de 100.000 flessen die ze voor zichzelf maken. Met de wijn die ze voor andere wijnhuizen maken, komt daar eenzelfde aantal bovenop. Stan is inmiddels adviseur van zo’n zestig wijnhuizen, geeft les aan de Wijnacademie, geeft masterclasses en lezingen en doet veel onderzoek naar duurzame wijnbouw. Regionaal werken ze veel samen met lokale producenten.

Kuusj en koeien

Die lokale producenten kunnen een kaasmaker of slager zijn, maar Stan en Nienke werken ook samen met bijvoorbeeld restaurant Gerardushoeve van Eugene en Judith Vaessen in Epen. Op de wijnkaart staat een speciaal voor het restaurant gemaakte fles wijn, gebroederlijk naast twintig andere Limburgse wijnen, inclusief Belgisch Limburg. Judith is er verantwoordelijk voor de wijnkaart en ze schenkt vrijwel alle wijnen ook per glas. Gewoon even vragen.
Het restaurant, mooi gelegen met uitzicht op het Diependal en de Kleine Geul, kookt voor 95 procent met producten uit de regio. Zalmforel uit Mechelen, eendenborst uit Baelen (B), bessen uit Wahwiller, eigen varkens (kuusj op z’n Limburgs) en koeien. En een keer in de drie maanden gaan Eugene en Judith met hun medewerkers op pad om een bezoek te brengen aan producenten die ze nog niet kennen of waar ze nog niet mee werken.

25 miles

Een van de bekendste producenten uit Zuid-Limburg is Gulpener. De bierbrouwerij en Gerardushoeve vonden elkaar dan ook al in 1998. Sindsdien wordt er speciaal Gerardusbier geschonken op het grote terras of in het recent verbouwde restaurant. De brouwerij van Gulpener ligt in het dorp Gulpen. Ze maken er niet alleen bier, je kunt er ook wat drinken en eten, er is een studielab en een smaakbibiliotheek. Ze noemen het zelf dan ook liever een brouwlokaal. Binnen, of in de biertuin, serveren ze een uitgebreide selectie van Gulpenerbieren en in de keuken werken ze met het 25 miles-concept. Alle leveranciers bevinden zich binnen een straal van 40 kilometer. Er is dus geen cola, of een citroentje voor in de cola. Alleen voor koffie maken ze een uitzondering. Je kunt bij Gulpener een menu bestellen met bijpassende bieren en brood maken ze er met bierborstel, een restproduct van het brouwproces.
Een andere plek die het bezoeken waard is als je op zoek bent naar Limburgse producten, is delicatessenwinkel Eyserhalte, aan de rand van het kerkdorpje Eys, vlakbij Gulpen. Hier vind je vrijwel alle bovengenoemde wijnhuizen terug, de bieren van Gulpener, lokale charcuterie en kazen, sapjes, honing en eigen producten, zoals confituren, siropen, sauzen en gerechten als zuurvlees, rodekool en zuurkool. Allemaal gemaakt in de eigen keuken. Daar maken ze ook met alle liefde een lunch voor je klaar die je kunt eten in de winkel of op het terras.

Hans van Wolde ontvangt vanaf 2020 zijn gasten thuis in Reijmerstok

Bij Hans in huis

In een bourgondische, gastronomische provincie als Limburg bulkt het natuurlijk van de goede restaurants. In Zuid-Limburg zijn dat bijvoorbeeld l’Atelier, Mes Amis, Sint Gerlach en Beluga, dat inmiddels is overgenomen door Servais Tielman. Servais zal zijn eigen stempel gaan drukken op het succesvolle Maastrichtse restaurant dat patron-cuisinier Hans van Wolde in 1997 begon. Hans zelf zal begin 2020 een nieuw restaurant openen middenin het Heuvelland, in Reijmerstok, in zijn eigen boerderij om precies te zijn. Het exclusieve Brut 172 is een langgekoesterde droom die uitkomt; een superdeluxe bed & breakfast met vijf luxe suites en een toprestaurant met plaats voor 25 gasten. Een plek waarmee Hans weer terug wil naar de basis. Hij gaat er koken volgens oude kooktechnieken, zoals het garen in de grond, pekelen, fermenteren, wecken en roken, met alleen ingrediënten uit de directe omgeving van het dorp. Een deel van het personeel van Beluga verhuist mee naar het nieuwe restaurant.

Op pad

Wie naar Zuid-Limburg afreist om er een mooie culinaire trip van te maken en van plan is wijnhuizen te bezoeken, doet er goed aan om te beginnen met een bezoek aan het Promotiecentrum Limburgse Wijnen in Maastricht. Zij kunnen je verder helpen met bijvoorbeeld reserveringen bij wijnhuizen. Vanuit daar start de route des vins, de Limburgse wijnroute die je deels ook kunt wandelen.

De route des vins voert langs wijnhuizen in Belgisch en Nederlands Limburg

Nu kun je natuurlijk zelf een mooie route uitstippelen of to do-lijstje maken, maar er zijn ook wijnliefhebbers die dat graag voor je doen. Zij kennen alle wijnmakers en de beste adresjes. Een van die liefhebbers, en tevens wijnmaker voor wijngaard Riesenberg, is Maurice Warnier. De vinoloog begon vorig jaar voor zichzelf onder de naam Vinteur en organiseert proeverijen van cool climate wines uit de buurt (Benelux en Duitsland) en Limburgse wijnreizen. Te voet, op de fiets of, als je blieft, per helikopter. Omwille van de reistijd heeft Maurice de provincie (zowel in Nederland als België) opgedeeld in vijf vlaaipunten. Per vlaaipunt bezoekt hij met zijn gasten één wijnbedrijf waar hij een rondleiding met proeverij geeft. Daarnaast loopt/rijdt/fietst/vliegt hij nog naar minimaal twee andere wijngaarden in de buurt. Ook verzorgt Maurice wijnreizen met zijn oude werkgever: wijnrestaurant Mes Amis. Andere aanbieders van wijnreizen in Limburg zijn bijvoorbeeld Cazebonne en Blend, die speciaal gericht is op solo-reizigers. Maar hoe je ook gaat en met wie: ga! Want je waant je er als een god in Frankrijk.

De liefde voor wijn is bij Maurice Warnier ontstaan tijdens een stage in Londen bij Le Meridien Gatwick

Meer informatie over Zuid-Limburg vind je op www.visitzuidlimburg.nl. Met speciale dank aan Erik Leferink voor de overnachtingen op Domein Holset en Maurice Warnier voor zijn gezelschap op een deel van mijn bezoek aan Zuid-Limburg.

Meer van mij? www.katjabrokke.nl

Waardeer dit artikel!

Dit artikel las je gratis. Vond je het de moeite waard? Dan kun je jouw waardering laten zien door een kleine bijdrage te doen.

Zie hier voor meer informatie!

Mijn gekozen waardering € -
Ik ben freelance journalist, (chef)redacteur en bladenmaker. Ik coördineer, begeleid, redigeer en schrijf. Voor klanten als CNN Travel, Hearst Netherlands, Winelife, Fabulous Mama, Meridian Travel, ELLE eten, Santé, Het Parool, Grazia, Misset Horeca en het Nederlands MediaNetwerk.