CollectieGeschiedenis

Unieke foto’s van de Februaristaking

De in 2015 geopenbaarde opname was gemaakt door een journalist van het socialistische dagblad Het Volk. Decennialang had het kiekje onopgemerkt in het provinciaal archief in Leeuwarden gelegen. Op de foto is te zien was hoe burgers zich verzamelen rond een - niet zichtbare - spreker op het Amsterdamse Raamplein. Het album met de Zaanse foto’s had jarenlang op de zolder gelegen van Gerard Wijdenes' zusje Marion. 'Toen ze bezig was met een grote schoonmaak wilde ze het album op de schroothoop gooien', vertelt

Lees verder
CollectieGeschiedenis

De verzetsstrijdster, de V-man en het verraad

Tijdens mijn zoektocht naar gebeurtenissen uit het leven van Arnhemmer Johannes Mattheus (‘Johnny’) de Droog -medewerker van de Sicherheitsdienst en een van de grootste Nederlandse verraders tijdens de Tweede Wereldoorlog- kom ik af en toe voorvallen tegen die gekoppeld zijn aan de Zaanstreek. De Droog bleek bijvoorbeeld betrokken bij de arrestatie van verzetsman Paul Kramer uit Wormer. Hij werkte in zijn laatste levensdagen nauw samen met een SD’er die later naar Zaandam vertrok. En hij deed in 1942 een poging om de verzetsbeweging op het Zaanse Hembrugterrein te ontmaskeren. Wat echter

Lees verder
CollectieGeschiedenis

(Alweer) een monument met dubieuze namen

Een SS’er op een gedenkplaats voor oorlogsslachtoffers in het Gelderse Enspijk haalde in het voorjaar van 2017 de nationale media. Drie maanden eerder viel die ‘eer’ ten deel aan een nazistische fotograaf. Hij stond abusievelijk als joods slachtoffer in de herdenkingsboeken en op een muurplaat in de Hollandsche Schouwburg. Inmiddels zijn hun namen verwijderd, evenals dat elders gebeurde na de ontdekking van collaborateurs op oorlogsmonumenten. Vooralsnog gaat dat niet op in de gemeente Wormerland. Het monument in de Zaandammerstraat ‘is opgericht ter

Lees verder
CollectieCultuurGeschiedenisMedia

Nee, mijn boek is niet verfilmd (of toch?)

Het is alweer een jaar of tien geleden dat Rutger Hauer aankondigde een Engelstalige speelfilm te willen regisseren over Walraven van Hall, de Zaanse verzetsheld die door velen wordt gezien als de spin in het web van de Nederlandse illegaliteit. Aangezien ik Van Halls leven had geboekstaafd, namen de twee door Hauer uitgekozen beoogde scenarioschrijvers contact met me op. Begrijpelijk, er bestond geen ander levensverhaal van enig formaat over de Nederlandse aanvoerder van de ondergrondse. We maakten een rondje door Zaandam. Ik wees

Lees verder
CollectieGeschiedenis

De collaborerende clown

‘De verrader en het meisje’ was de kop boven een artikel dat we in 2013 schreven. Het was het dramatische verhaal van de jonge jurist Johan van Lom die hooggeplaatste figuren uit het Nederlandse verzet verraadde om een vriendin van zijn vrouw (of was zij zijn minnares?) uit Duitse handen te krijgen. Zij zat gevangen op verdenking van de verspreiding van het illegale Parool en werd inderdaad op zijn voorspraak vrijgelaten. Van Lom werd, toen het verraad uitkwam, door mede-verzetsmensen

Lees verder
CollectieGeschiedenis

Gevluchte oorlogsmisdadiger leverde gastarbeiders voor Zaanse wapenfabriek

Douwe Soepboer, Frans den Hollander, Sjef Swolfs; het zijn maar drie van de talloze medewerkers op het Hembrugterrein die tussen 1940 en 1945 in opstand kwamen tegen de Nieuwe Orde. Terreinbewaker Soepboer en directeur Den Hollander overleefden met het nodige geluk de bezettingsjaren, laborant Swolfs stierf voor het vuurpeloton. Dat lot was na de oorlog ook hun tegenstander Auke Bert Pattist (Bilthoven, 9-10-1920) toebedeeld, als het aan de openbaar aanklager had gelegen. “Over ’t algemeen ben ik geneigd in zaken van voortvluchtige delinquenten een levenslange hechtenis te vragen”, sprak

Lees verder