CollectieGeschiedenis

Het Amsterdamse namenmonument voor de Holocaustslachtoffers zal nooit af zijn

De gemeenteraad van Amsterdam moet volgende maand nog even akkoord gaan met de beoogde locatie, maar dat lijkt een formaliteit te zijn. Na jaren onzekerheid gloort er licht: het Holocaust Namenmonument Nederland krijgt een plek in de Weesperstraat, in het hart van het Joods kwartier. Een eerder gedachte locatie, het Wertheimpark, bleek een onhaalbare kaart. Veel buurtbewoners vonden het ontwerp van architect Daniel Libeskind veel te massaal voor het postzegelpark. Met de plaatsing in het plantsoen aan het begin van de Weesperstraat lijken echter

Lees verder
CollectieGeschiedenis

Hoe bruin was Bruynzeel?

In Zaandam ligt al een aantal jaren de Cornelis Bruijnzeelweg. Het is een eerbetoon aan de grondlegger van de deuren-, keuken- en vloerenfabriek. Cornelis sr. (1875-1956) bouwde het bedrijf in Zaandam uit tot een succesvolle marktleider op houtgebied. Zo werd de door Piet Zwart ontworpen Bruynzeelkeuken een internationale bestseller en kwamen rond 1940 vier van elke vijf deuren in Nederland uit de Bruynzeelfabriek. Ook binnen Europa was Bruynzeel de grootste deurenproducent. In 1936 droeg Cornelis sr. de directie over aan zijn zoons Cornelis jr. (1900-1980) en Willem (1901-1978). De eerste

Lees verder
CollectieGeschiedenis

Oorlogsschaakspel met Zaanse tint in Rijksmuseum

Het Rijksmuseum ontving het onooglijke schaakspel zeventig jaar na de bevrijding  uit de nalatenschap van een andere verzetsstrijder, Arie van Namen. Deze mede-oprichter van het illegale blad Vrij Nederland zat vanaf 12 januari 1945 in een cel, een lot dat hij deelde met de elders op de Weteringschans opgesloten Zaandamse houthandelaar. Beide mannen waren die ochtend door de sneeuw naar de Zuider Amstellaan 44 gereisd. Daar arriveerden rond tienen nog drie andere verzetsstrijders uit de leiding van de in oprichting zijnde Stichting 1940-1944. In die organisatienaam klonk optimisme door;

Lees verder
CollectieGeschiedenis

Douwe Soepboer: vergeten verzetsgrootheid

De succesvolle actie, in de nacht van 20 op 21 mei 1943, om het Zaandamse Arbeidsbureau te vernietigen – en daarmee de administratie die de Duitsers nodig hadden voor de Arbeitseinsatz -, is al vaker beschreven. Soepboer (1903) was onmisbaar bij deze sabotage. Minder bekend is dat dit bewakingshoofd van de Zaandamse Artillerie-Inrichtingen al vanaf mei 1940 illegale werkzaamheden ontplooide en een uiterst belangrijke schakel was binnen het Zaanse verzet. Kort na de aanslag op het Arbeidsbureau kreeg de Sicherheitsdienst belangstelling

Lees verder
CollectieGeschiedenis

De uitgestelde bevrijdingsdag van een Zaandamse domineesdochter

Anderhalve week voor de Duitse capitulatie gaf de Sicherheitsdienst toestemming om de 19-jarige Hanneke Eikema vrij te laten uit de Amsterdamse gevangenis. De Zaandamse domineesdochter zat daar vast sinds 27 januari 1945. Samen met haar plaatsgenoot Walraven van Hall (de centrale man van de Nederlandse illegaliteit) en enkele andere verzetsstrijders was ze die dag als gevolg van verraad opgepakt in een hoofdstedelijk grachtenpand. Voor zover bekend was zij de enige Zaanse koerierster die tussen 1940 en 1945 in Duitse handen viel. Ze had echter geluk. In tegenstelling

Lees verder
CollectieGeschiedenis

De joodse geschiedenis werd in Wormer vermalen

Kort nadat in het najaar van 1942 de eerste grootschalige razzia’s op Amsterdamse joden plaatsvonden, zagen de inwoners van Wormer wekenlang volgeladen vrachtwagens het dorp inrijden. Elke werkdag kwamen ze langs. De inhoud van de door gewapende SS’ers bewaakte auto’s bestond uit zakken en dozen vol boeken en documenten. Ze waren bestemd voor Van Gelder Zonen, de grootste werkgever van het dorp. De arbeiders daar hadden als taak om de aangevoerde lading tot pulp te vermalen, opdat er daarna nieuw papier van kon worden gemaakt.

Lees verder