Het gezaghebbende Duitse weekblad Der Spiegel moest deze week diep door het stof. Z’n sterverslaggever Claas Relotius was namelijk betrapt op plagiaat, het fabriceren van bronnen en zelfs het uit de duim zuigen van complete verhalen. Bijzonder pijnlijk, zeker in een tijd van nepnieuws.

STEUN RO

Kranten, televisiezenders, omroepen, websites en tijdschriften die door het stof moeten door een uitglijder van één van z’n journalisten; het is van alle tijden. Vaak betreft het een slordigheid, die erin is geslopen door deadlinedruk, of door de drang de eerste te willen zijn. Voor een primeur of een enorme scoop doen we ’t tenslotte allemaal. Soms echter, is de oorzaak ordinaire luiheid. Geen zin om nog even dat extra belletje te plegen, te beroerd om nog even die noodzakelijke doublecheck te doen.

Het overkwam bijvoorbeeld sportjournalist Rob Fleur van Het Parool, in 1993. Fleur wilde de persconferentie van Dennis Bergkamp en Wim Jonk, waarop ze hun miljoenentransfer wereldkundig zouden maken, te snel af zijn. Hij gokte (c.q. hij kreeg van Wim Jonk de verkeerde informatie ingefluisterd, zoals Fleur zelf claimt) dat Bergkamp naar Juventus zou gaan. Opening voorpagina van de krant, mooie scoop, totdat Bergkamp en Jonk een paar uur later lieten weten dat ze samen naar Internazionale in Milaan zouden gaan.

Oeps. Foutje, bedankt. Zoals ook Willibrord Frequin vier jaar daarvoor bij KRO’s Brandpunt met de ‘Hoofdenaffaire’ in de fout was gegaan. Er zou in 1989 een welige handel in mensenhoofden tieren, zo was hem ter ore gekomen. Die hoofden werden massaal gestolen uit mortuaria, en zouden onder meer gebruikt worden voor ‘bizarre seks’. Was niet zo, bleek later. Fake news, zei de politie, en het einde van Frequin bij Brandpunt was een feit.

Een blunder van formaat, maar nog altijd maar peanuts vergeleken bij de ‘Scoop van de eeuw’ die journalist Gerd Heidemann in 1983 in zijn West-Duitse tijdschrift Stern publiceerde. Heidemann zou de 62 dagboeken van Adolf Hitler eigenhandig hebben opgespoord, en had ze dankzij vele miljoenen D-mark in het bezit van Stern gekregen. 2,3 miljoen driedubbeldikke issues van Stern gingen er die week over de toonbank, daar waar de normale oplage maar net de 500.000 aantikte. De euforie was van korte duur: de dagboeken bleken vals. ‘Broddelwerk’, meenden deskundigen zelfs. Stern had uit sensatiezucht de werkelijkheid wat uit het oog verloren.

De interesses van Geert Jan Darwinkel zijn legio. Van (Amerikaanse) sport, tot film, human interest, lifestyle, muziek en reizen. GJ is old skool, maar toch reuze bij de tijd.