Beschermd door een dikke middeleeuwse stadsmuur zitten we op een terras met uitzicht op een armada aan luxe jachten. Stoere kerels met aan hun arm hoogblonde meisjes met strakke mini-jurkjes en enorme hakken paraderen langs in de oude havenplaats Budva. Het piepkleine Budva, met nauwelijks 20.000 inwoners, is het kloppend hart van Montenegro. Tekst: Walter de Vries | Fotografie: Wouter Jansen

STEUN RO

‘Het nieuwe Monaco’ vanwege de vooralsnog gunstige belastingfaciliteiten of ‘ het Kuweit van de Adriatische kust’ vanwege de vele nieuwe miljonairs, het zijn slechts een paar nieuwe bijnamen voor dit eeuwenoude land. Lord Byron kon het echter niet beter beschrijven. “At the moment of the creation of our planet, the most beautiful merging of land and sea occured at the Montenegrin seaside… When the pearls of nature were sworn, an abundance of them were strewn all over this area…” De 300 km lange kustlijn met 70 km aan stranden en de steile rotswanden, waardoor het land door de Venetianen de ‘Zwarte Berg’ werd genoemd, ziet er heel anders uit dan die van buurland Kroatië. Omdat tijdens de Joegoslavie-periode vrijwel alle aandacht uitging naar de ontwikkeling van de kust van Kroatië is die van Montenegro redelijk ’natuurlijk’ is gebleven.

Korte rokje zijn in.
Korte rokje zijn hot in Budva.

Montenegro heeft een oppervlakte van 13.398 km2, een derde van Nederland en telt 685.000 inwoners. Het ligt ingeklemd tussen Kroatië, Bosnië en Herzegovina , Servië en Albanië. De hoofdstad Podgorica ligt in het centrale hoogland van het land en hoofdzakelijk een bestuurlijke functie. Sinds de bevolking in 2006 voor onafhankelijkheid van Servië koos, lijkt het hele land zich en masse op het toerisme te hebben geworpen met als centrum de Riviera van Budva. Tijdens een wandeling door talrijke steegjes in het autovrije historisch centrum van Budva is aan de architectuur van de deuren, ramen en blinderingen duidelijk de Venetiaanse invloed te zien. De na de aardbeving van 1979 volledig gerestaureerde panden zijn nu boetieks, bars en restaurants. In de zomermaanden is er vanaf een uur of vijf bijna geen doorkomen aan. Budva gaat er prat op meer dan 35 stranden te hebben zowel met kiezelstenen als met strand en dat het zeewater er tot de schoonste van de Middellandse Zee behoort. Een van de meest populaire stranden is Jaz, waar onder andere de Rolling Stones, Madonna en Lanny Kravitz optredens hebben gegeven. In de zomermaanden worden er talrijke dance evenementen gehouden. De landbouwgronden in de achterliggende heuvels van de stad beginnen langzamerhand plaats te maken voor wijken vol vakantievilla’s, appartementen en hotels. Naar schatting meer dan 500 landeigenaren zijn er de afgelopen 5 jaar miljonair geworden door de verkoop van hun grond, de Montenegrin Kuwait.

Een van de meest populaire stranden is Jaz.
Een van de meest populaire stranden is Jaz.

Het project waar Montenegro internationaal mee op de kaart is komen te staan is de ontwikkeling van Porto Montenegro. De jachthaven bevindt zich vlak bij Tivat, zo’n 80 km ten zuiden van Dubrovnik. Het is een initiatief van de Canadese miljardair Peter Munk van Barrick Gold, ‘s werelds grootste goudmijnbedrijf. Zijn mede-investeerders zijn onder andere de Engelse bankiers Lord Jacob en Nathaniel Rothschild, Bernard Arnault oprichter van Louis Vuitton-Moet Hennessey (LVMH) en de Russische miljardair Oleg Deripaska. Alleen al hun namen zorgen voor voldoende pr. ‘Hier bevond zich voorheen het hoofdkwartier van de Oostenrijks-Hongaarse marine. We hebben gebruik gemaakt van de aanlegcapaciteiten voor de marine, en nu plekken gecreëerd voor meer dan 130 superjachten en honderden kleinere,’ zegt de uit Nederland afkomstige Splinter Fangman, verantwoordelijk voor de verkoop van de ligplaatsen. “We willen een alternatief bieden voor de overvolle en dure Côte d’Azur. Daar helpt de schitterende natuur ook aan mee. Als rijke jachteigenaar heb je hier in Montenegro met de talloze baaien en eilanden veel meer mogelijkheden voor een stukje privacy. Er zijn nog maar weinig plekken waar je mensen als Brad Pitt op een terras ziet. Hij zat hier dit voorjaar,” zegt Splinter niet zonder trots.

Hier lagen vroeger de schepen van de Oostenrijks-Hongaarse marine.
Hier lagen vroeger de schepen van de Oostenrijks-Hongaarse marine.

Wandelend door het complex hangt er inderdaad een sfeer die gemoedelijk aandoet. De boetieks zijn verre van posh. Daarentegen tonen de jachten dat er heel veel geld aanwezig is. Als alles volgens plan verloopt verrijzen er in de nabije toekomst enkele super-de-luxe hotels in de omgeving waarmee Tivat met Porto Montenegro een nieuwe jetset bestemming moet worden.

De jachten tonen dat er heel veel geld aanwezig is.
De jachten tonen dat er heel veel geld aanwezig is.

De grootste trekpleister van de Montenegrijnse kust is Kotor met zijn baai. Het is de meest noordelijk haven van Montenegro en ligt in een vrijwel afgesloten baai verder landinwaarts van Porto Montenegro. Vanuit zee vaar je na de baai van Tivat te hebben gepasseerd via een nauwe straat de Boka Kotorska binnen. Deze baai wordt geflankeerd door loodrechte bergwanden, vanwaar het ook wel de meest zuidelijke fjord van Europa wordt genoemd. In feite is het een ondergelopen rivierbedding. In het zuiden van de baai ligt het middeleeuws stadje Kotor dat wordt omringd door een Venetiaanse stadsmuur. Het oude centrum bestaat uit een wirwar van steegjes rondom enkele pleinen met altijd drukke terrassen. De uit 1166 daterende St. Tryphon kathedraal is de zetel van de rooms-katholieke kerk van Kroatië, die de hele regio omvat. Buiten de stadsmuur bevindt zich vlak aan de haven een lokale vis- en groentemarkt. Via de zogenaamde “ladder” met tientallen haarspeldbochten kun je naar verschillende uitkijkpunten vanwaar je een duizelingwekkend uitzicht op de stad en de baai hebt. Verder doorrijdend het binnenland in kom je in Cetinje, de culturele en historische hoofdstad van Montenegro. De Montenegrijnen noemen deze stad ook wel vaak de “Museumstad” van het land. De historische stadskern bestaat uit gebouwen die vroeger ambassades waren, een fraai klooster en diverse barokke paleizen. Een deel van de paleizen is afgelopen juli aan de koninklijke familie Petrović terug gegeven. Prins Nikola II Petrović-Njegoš mag zich namelijk sinds 12 juli weer de officiële vertegenwoordiger van zijn land noemen, nadat zijn voorouders er in 1918 waren verdreven.

De uit 1166 daterende St. Tryphon kathedraal.
De uit 1166 daterende St. Tryphon kathedraal.

In de jaren 60 en 70 was Montenegro de vakantieplek voor onder andere Sophia Loren & Carlos Ponti en Elisabeth Taylor & Richard Burton. Nu zijn het onder andere Brad Pitt & Angelina Joli en Michael Douglas & Catherine Zeta-Jone die er hun vakantie vieren. De laatsten hebben zelfs in Perast een huis gekocht. De plek waar de internationale jetset van die dagen logeerde was Sveti Stefan. Met de complete restauratie van het complex is Sveti Stefan een ander groots project waarmee Montenegro internationaal op de kaart is komen te staan. Dit voormalige middeleeuwse fort ligt op een piepklein eiland vlak voor de kust zo’n 10 kilometer ten zuiden van Budva. Het werd aan het eind van de 19de eeuw verlaten, waarna verarmde vissers het bewoonden. Eind jaren 50 werd het omgebouwd tot een hotel en door een dam met het vasteland verbonden. In 2005 kreeg de befaamde Aman groep een 30 jarige lease om het hotel te managen. Mede met behulp van de investeerder Victor Restis opende dit jaar het eerste Amanresort in Europa de poorten. Met een scheepsmagnaat als eigenaar kun je natuurlijk niet anders verwachten dan dat ze enkele jachten voor hun clientèle hebben, waaronder een Pershing II, Benetti, Ferretti en een Oost-Europese ‘Riva’.

Knap bootje, knappe worp.
Knap bootje, knappe worp.

Langs de 150 km lange kustroute staan her en der diverse voornamelijk Servisch-orthodoxe kloosters, waarvan de meeste vrij toegankelijk zijn. Ook zij plukken een graantje mee van het opkomende toerisme en leveren olijfolie en zeep aan restaurants en hotels. Enkele fraaie, ook vanwege hun ligging, zijn Denasi in de heuvels bij Sveti Stefan, Rezevici tussen Sveti Stefan en Petrovac, en Gradiste bij Petrovac. Alle dateren ze uit de middeleeuwen.

Halverwege de kust ligt bij Bar de belangrijkste haven van het land. Deze is echter voornamelijk bedoeld voor de industrie. Interessant zijn de in de heuvels gelegen ruïnes van de oude stad van Bar die aan het eind van de 19de eeuw werd verlaten. De achterliggende bergen zijn er tot meer dan 1300 meter hoog. In de omgeving bevinden zich talrijke verlaten baaien die alleen vanuit zee te bereiken zijn. De meeste zuidelijke havenplaats van Montenegro is Ulcini. De kleine ronde oude haven is onlangs gerestaureerd en ligt beschut in een kleine baai. Het biedt plaats aan nauwelijks 20 kleinere jachten. In het stadje zelf zijn aan de vele minaretten te zien dat de bevolking hoofdzakelijk moslim is.

Waar kloosters zijn, zijn monniken.
Waar kloosters zijn, zijn monniken.

En wie tijdens een bezoek aan Montenegro meer dan de zee wil hebben, kan naar het natuurpark Durmitor. Sinds 1980 staat het op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO. In de zomermaanden kun je er prachtige trektochten door de ongerepte natuur maken. Bovendien ligt daar op 200 km afstand van Budva het stadje Zabljak dat omringd wordt door 23 bergtoppen van meer dan 2200 meter hoog. In de wintermaanden is het er sneeuwzeker en zijn er diverse pistes.

Eten & Drinken

De keuken langs de kust is typisch Mediterraans en staat in het teken van wijn, vis en olijfolie. De invloed van de Italiaanse keuken is hier groot. Behalve het gebruik van pasta’s worden er ook veel pizza’s geserveerd. De traditionele keuken van de bergen bevat meer vlees, waaronder runderen en varkens. Veel hiervan wordt gegrild.

Slapen

Met de opening van Aman Sveti Stefan in het voorjaar van 2011 is het eerste luxe hotel van Montenegro geopend. Het resort bevat 50 suites, die alle zijn gevestigd in de voormalige huizen van de vissers in het oude fort. Kamerprijzen vanaf 800,- Euro, www.amanresorts.com.

Meer informatie? Kijk dan opwww.montenegro.travel ofwww.visit-montenegro.com