De omstandigheden in vluchtelingenkamp Moria op het Griekse eiland Lesbos brengt kinderen tot zelfmoordpogingen, overheden kunnen geen beterschap bieden en steeds meer ngo’s zien er geen gat meer in. Ondertussen blijven vluchtelingen de oversteek wagen en is een politieke oplossing ver weg.

Iemand heeft geprobeerd het laatste woord weg te krabben, maar het is niet gelukt: welcome to prison, gekalkt in grote zwarte letters, is het eerste wat vluchtelingen lezen, als ze aankomen in Moria. De cijfers wisselen voortdurend – en de Griekse overheden communiceren lagere aantallen dan hulporganisaties – maar momenteel verblijven er naar schatting zo’n 7.000 vluchtelingen in en om het kamp. In containers en in tenten. De maximale capaciteit is 3.100, waarmee Moria volgens de kampleiding de meest dichtbevolkte plaats ter wereld is. Ongeveer een derde van de inwoners is minderjarig. 350 kinderen zijn alleenstaand; hebben niemand. Vijftig jonge, alleenreizende kinderen wonen samen in een afgesloten deel van het kamp, de jongste is acht jaar oud.

Direct naast Moria is een stuk grond ‘gekraakt’, waar zo’n 1.500 mensen wonen. Daar, in The Olive Grove, is geen politietoezicht, amper sanitair en eindeloos veel vuilnis. Het heeft gehoosd, gisteren. Zoals het al de hele week noodweer is. Bruin ontlastingswater gutst door het open riool de helling af. Veel tenten lopen onder op het ongelijke terrein. Een Somalische man verzamelt keien en stenen in de modder, om een dammetje aan te leggen rondom zijn drijfnatte tent. Alireza, een jongen van 16 uit Afghanistan, laat op zijn telefoon een filmpje zien van gisteravond: overstromende emmers en teilen naast de hompen schuimrubber die voor een slaapplaats moeten doorgaan. Zijn vader stookt vlak voor de ingang een rokerig houtvuur, z’n twee dochters zitten naast hem; hun natte schoenen rondom de vuurplaats. Ze delen hun tent, twaalf vierkante meter groot, met een ander gezin. “Alles is nat. Het is niet vol te houden”, zegt Alireza. Zijn broer (18) heeft het tot Duitsland geschopt. “Daar willen wij ook naar toe.”

“Nu de winter in aantocht is, zie je al het hout verdwijnen”, zegt Beitske Kooistra. Ze is als coördinator van de psychosociale support werkzaam voor de Nederlandse Stichting Bootvluchteling. “Mensen doen er alles aan om droog en warm te blijven”, vervolgt ze. “Het zal de komende weken alleen nog maar meer gaan regenen en de temperatuur zal verder dalen. In een eerdere winter is een man gestikt in de tent, hij had een smeulende tak mee naar binnen genomen om warm te blijven.”