Het had niet veel gescheeld of Frida Kahlo (1907-1954) had misschien helemaal niet geschilderd. Ze wilde arts worden, maar die droom valt in duigen als ze een zwaar ongeluk krijgt. De bus waar ze in zit komt in botsing met een tram en Frida wordt als het ware gespietst door een stalen buis.

STEUN RO

Dit beschadigt haar bekken en ruggengraat, waardoor ze 3 maanden plat in bed moet blijven. In deze periode begint ze met schilderen. Er wordt een spiegel aan een speciale ezel gemonteerd, waardoor ze vanuit bed zelfportretten kan schilderen. Zo ontdekt ze haar liefde voor de kunst, ook al zal ze voor de rest van haar leven pijn hebben.

Pas 2 jaar later is Frida minder bedlegerig en gaat ze zich bezighouden met politiek activisme. Ze wordt lid van de communistische partij (PCM) en blijft zich gedurende haar hele leven uitspreken tegen religie, fascisme en een klassenmaatschappij. Mexico was en is nog steeds een katholiek land, dus het was in die tijd nogal wat om je uit te spreken tegen religie. Het feit dat ze openlijk biseksueel is en meerdere affaires met vrouwen en mannen heeft maakte haar ook tot een vrije geest.

De ‘unibrow’

Frida maakt van haar uiterlijk ook een statement. Zo had een zogeheten unibrow, die ze met eyeliner ook nog eens flink aanzette en die ze ook op haar zelfportretten laat terugkomen. Het schoonheidsideaal voor vrouwen destijds bestond uit strak geëpileerde en vooral afzonderlijke wenkbrauwen. Frida had er schijt aan en deed al aan ‘body positivity’ voordat het woord nog maar ooit bestond. Hetzelfde geldt voor haar snor: ook die slaat ze op haar zelfportretten niet over

Statement kleding

In 1929 vertrekt Kahlo naar Cuernavaca, niet ver van Mexico-city. Hier begint ze zich steeds meer te focussen op de Mexicaanse identiteit en ze gaat zich kleden naar de vrouwen in Tehuana, een stad die bekend staat om de traditionele jurken. Hiermee uit ze haar ongenoegen over het kolonialisme. Terwijl vrouwen in haar kringen vooral Europese mode dragen, mixt Frida de traditionele Mexicaanse stijl met Europese invloeden en haalt ze inspiratie uit mestiza, een term die verwijst naar haar Europese en Latijns-Amerikaanse roots. Frida draagt kleurrijke lange rokken, hult zich in mannenpakken inclusief stropdas en staat bekend om de dagelijkse verse bloemen in haar haar.

Powervrouw

Frida weigert zich ook te laten definiëren door haar handicap. “Waarom heb ik voeten nodig als ik vleugels heb om te vliegen”, zei ze daarover. Ze ontpopt zich tot een powervrouw die van haar zwakte haar kracht maakt. Ze begint taboeonderwerpen als miskramen, menstruatie, borstvoeding, onvruchtbaarheid en suicide te laten zien in haar schilderijen. Het opgeven van haar grote droom, moeder worden, wordt zelfs een terugkerend thema in haar kunst. Hoewel mensen haar werk in eerste instantie verontrustend vinden, wordt ze later geroemd omdat het juist de grootste worstelingen, angsten en uitdagingen van vrouwen laat zien. “Mijn portretten zijn de eerlijkste expressie van mezelf”, zei ze daarover.

Open huwelijk

Ook in haar huwelijk met de gerenommeerde kunstenaar Diego Rivera wilde Frida een ‘complete’ vrouw zijn en niet alleen maar de zorgende vrouwenrol aannemen, wat in die tijd van echtgenotes werd verwacht. Sowieso heeft ze zich nooit aan de stereotype rolpatronen gehouden: ze bokst en worstelt (ook in letterlijke zin met haar gehavende lijf) en houdt tequila-drinkwedstrijden met mannen. In plaats van huisvrouw te worden, kiest ze ervoor om te studeren. Frida was 1 van de 5 meisjes op een school met 300 jongens.

Het Louvre

De beroemde Diego ziet haar enorme talent en stimuleert Frida om op de voorgrond te treden met haar werk. De eerste jaren van hun huwelijk staat ze nog in zijn schaduw, maar de pers begint steeds meer interesse voor de jonge, talentvolle kunstenares te krijgen. In 1938, Frida is dan 31 jaar, heeft ze haar eerste solo-expositie in New York en een jaar later ook in Parijs. Ze trekt de aandacht van het Louvre, dat een van haar zelfportretten, ‘The Frame,’ aankoopt. Heel bijzonder, want het Franse museum had tot dan toe nog nooit een werk van een Mexicaanse artiest uit de 20ste eeuw gekocht en dan was het ook nog eens van een vrouw.

Pijn

Het gaat vanaf de jaren ’40 fysiek steeds slechter met Frida. Ze kan niet meer langdurig staan of zitten en ondergaat een operatie in New York, die haar echter geen goed doet. De jaren voor haar dood wordt ook nog een deel van haar been afgezet en wordt ze andermaal geopereerd aan haar rug. Ze wordt depressief door alle pijn en raakt afhankelijk van medicijnen. De laatste jaren van haar leven participeert ze ondanks haar slechte gezondheid nog in demonstraties en houdt ze zich bezig met politieke issues. Uiteindelijk sterft ze in 1954. Officieel aan een embolie, maar het vermoeden bestaat dat ze zelf bewust een overdosis medicijnen nam.

Feministe

Toen Frida Kahlo op 47-jarige leeftijd stierf, liet ze 143 schilderijen na, waarvan 55 zelfportretten. “De enigen die doodgaan, zijn diegenen die nooit hebben geleefd”, had ze daar al eens over gezegd. Haar manier van schilderen was zo de tijd vooruit dat nu, bijna 65 jaar na haar dood, haar werk nog steeds als vooruitstrevend en vernieuwend wordt beschouwd. Haar feministische kijk op kunst én op het leven is actueler dan ooit. Haar werk krijgt daardoor na haar overlijden alsnog de waardering die het verdient. Ook haar status als feministische en vrijgevochten vrouw die zich, 100 jaar geleden reeds, inzette voor de rechten van medevrouwen, minderheden en de lhbt-community komen pas later.

Selfie Queen

En dan is er nog iets waar Frida zeer revolutionair mee was. “Frida was feitelijk gezien de allereerste selfie-koningin”, aldus Susana Martínez Vidal, auteur van ‘Frida Kahlo: Fashion as the Art of Being’. “Zij ontdekte de menselijke behoefte om je eigen afbeeldingen te delen, zodat je je minder alleen voelt, een eeuw terug al.” Haar belangrijkste inspiratiebron vormde zij als persoon zelf. “Ik ben mijn eigen muze, omdat ik zo vaak eenzaam ben, maar ook omdat ik het onderwerp ben wat ik het beste ken” sprak ze eens. Ze gaf haar vrienden ook regelmatig zelfportretten met de woorden: “Ik geef je dit schilderij zodat ik minder alleen ben.”

De expo ‘Viva la Frida! – Leven en werk van Frida Kahlo’, die aanvankelijk voor nu gepland stond in het Drents Museum te Assen, is vanwege de wereldwijde coronacrisis een jaar uitgesteld. 

Beeld: TeePublic

Waardeer dit artikel!

Dit artikel las je gratis. Vond je het de moeite waard? Dan kun je jouw waardering laten zien door een kleine bijdrage te doen.

Zie hier voor meer informatie!

Mijn gekozen waardering € -

 

Na de Pedagogische Akademie en haar studie Nederlands ging Annedieke (leeftijdloos) al heel jong lesgeven. Ze werkte op een school met veel pubermeiden die ieder hun eigen problematieken hadden. Meiden die uithuis geplaatst waren in tehuizen of pleeggezinnen, maar ook meisjes uit orthodox christelijke milieus die zover mogelijk bij ‘de echte wereld’ vandaan gehouden moesten worden. Naast Nederlands en Communicatie stortte ze zich samen met een arts van de schoolartsendienst in de 80’er jaren op seksuele opvoeding en openheid. Daardoor raakte ze al vroeg betrokken bij problematiek die we anno nu scharen onder #MeToo. Hierna werkte Annedieke 20 jaar in de wereld van radio & televisie. Ook daar kwam het onderwerp seksualiteit al snel op haar pad. Zo maakte ze de eerste TV-programma’s op de Nederlandse televisie met Goedele Liekens en produceerde ze een serie (in 6 talen uitgegeven) over psychische en fysieke aspecten van seks & relaties . Vooral de nadruk op de vrouwelijke seksualiteit werd in de 90’er jaren als zeer vernieuwend gezien. Toen aan het begin van dit millennium het internet over de wereld rolde, zag Annedieke al snel de mogelijkheden en kansen van deze snelle media,. Zo werd ze in 2006 één van Nederlandse eerste succesvolle bloggers. Momenteel schrijft ze als wetenschapsjournaliste en columniste voor diverse onlinekanalen en de gedrukte pers. Daarnaast houdt zij lezingen en doet ze workshops over onderwerpen die vaak te maken hebben met 'ongemakkelijke waarheden'.