Geen roze wolk!? Taboe’s en non-topics rond het beginnende Moederschap. Over die dingen, die ze je niet vertellen…

De mooiste tijd van je leven, die befaamde roze wolk… Als we de verhalen moeten geloven, belooft het naderend moederschap niets dan goeds. Kleine minpuntjes zoals dikker worden, hormonale tranen en slapeloze nachten worden aangestipt maar lijken in het niet te vallen bij al dat prille babygeluk. Maar…strookt dit geweldige babysprookje wel met de realiteit? Waarom lezen we in de handboeken niets over tegenvallers, minpunten en teleurstellingen?

Toen ik moeder werd wist ik niets van baby’s, en nog minder van zwangerschap, bevallen of borstvoeding. Ik deed maar wat en gelukkig ging het goed. Toch ben ik de nare dingen niet vergeten. De pijn bijvoorbeeld! Op handen en voeten heb ik geloeid als een leeuw. En al dat bloed! Wist ik veel dat die luiers in het kraampakket voor mij bedoeld waren, omdat je na zo’n bevalling nog dagen bloedt als een rund. Wat ze me ook niet verteld hadden, was dat mijn vagina zo kapot zou gaan van het hele gebeuren, dat ik nog zeker een week heel voorzichtig door een vochtig washandje moest plassen, omdat het anders niet te doen was.

Ik geef toe, het babygeluk was er niet minder om. Maar opvallend was wel, dat mijn omgeving bleef roepen hoe ‘goed’ de bevalling was gegaan, en hoe gemakkelijk mijn ‘maar het deed wel verrot veel pijn hoor!’ met een glimlach onder tafel werd geveegd. Kennelijk praten we niet graag over pijn en aanverwante pijnlijke zaken. Het is één van die non-topics rondom zwangerschap en bevallen die we liever negeren. Taboe. Maar waarom eigenlijk? Waarom praten we alleen over de leuke dingen? Het nadeel van taboeonderwerpen is namelijk dat ze, zoals de spreekwoordelijke olifant in de kamer, niet verdwijnen maar juist alleen maar groter, enger en onbekender worden. Erover praten is beter. Praten relativeert, geeft inzicht en perspectief. Daarom nu eens alle taboe en non-topics rondom baby’s en bevallen in het licht. Van lichamelijke ongemakken tot relationeel gedoe en seksproblemen en natuurlijk ook babyteleurstellingen zoals ‘liever een meisje gehad’ en ‘waar is die roze wolk in godsnaam?’…

Lichamelijke ongemakken

Laten we beginnen met de categorie ‘lichamelijke ongemakken’. De lijst is eindeloos. Denk bijvoorbeeld aan bevallingspijn, ploftieten, aambeien, incontinentie, hechtingen, enzovoort. Maar laten we beginnen met de grootste teleurstellingen in deze categorie: het onomkeerbare lichamelijke verval, oftewel de fysieke rekening van het moederschap. Om een paar dingen te noemen: een kledingmaat erbij, een cupmaat eraf, zwangerschapsmasker, hangbuik, stretchmarks en niet te vergeten de beruchte uitgelubberde vagina. We worden er niet blij van. Punt. Mooier kunnen we het namelijk niet maken, behalve als je veel geld hebt en de boel operatief kunt liften en tucken. Anders rest ons alleen nog damage control, gezond eten, sporten, je kent het wel. Meer valt er niet aan te doen. Een kwestie van accepteren.

Zelf vond ik wat betreft de fysieke tegenvallers vooral de borstvoeding een pijnlijke aangelegenheid. Een half jaar lang iedere keer weer de tanden op elkaar bij het aanleggen, continue pijnlijke steken en gevoelige tepels. Het duurde nog zeker een jaar voor ze weer ‘normaal’ waren maar als erogene zone zijn ze nooit meer geworden wat het was. Ik begrijp dan ook de houding van vriendin X. Zij had er vanaf het begin geen zin in, ‘dat gelurk aan die tiet’. Ze nam tabletjes tegen de stuwing en had nergens last van. Sterker nog, ze had een hele relaxte kraamtijd omdat ze de nachtelijke voedingen met haar man kon delen. Nu is mijn vriendin een stevige vrouw die staat achter haar keuzes, maar veel jonge moeders zijn niet zo assertief. Ze zijn niet opgewassen tegen de full force borstvoedinglobby van verloskundigen en kraamhulp. Ze blijven stug doorploeteren, ondanks borstontstekingen, tepelkloven, tranen en pijn. En dat allemaal omdat een fles niet goed zou zijn!?

Vriendin Y maakte het mee. Haar kind wilde niet drinken, zij bleef maar proberen en de kraamhulp pushte en pushte. Overmand door slaapgebrek en hormonen, ging ze aan de borstkolf. Helse pijnen! Vriendin huilen, baby huilen want hongerig, discussies met verloskundige en kramhulp. Na twee dagen drama riep ze eindelijk, gesteund door man en familie, dat ze GEEN BORTSVOEDING meer wilde geven! Het zal best, dat puur natuur het allerbeste is voor een baby, maar kinderen worden al generaties prima groot met de fles dus waarom eindeloos doorjakkeren als het zoveel pijn doet? Ook op die fles, zit een hardnekkig taboe dat eraf mag.

Relationeel gedoe en seksproblemen

Niet alleen je lijf, ook je relatie krijgt het één en ander te verduren met de komst van een baby. Om te beginnen een hele nieuwe ‘groepsdynamiek’ die vraagt om herverdeling van de aandacht. Sommige prille moeders vinden dit lastig en ontwikkelen tunnelvisie voor de baby, waardoor manlief zich buitenspel gezet voelt. Niet erg bevorderlijk voor de relatie, dat spreekt voor zich. Een ander teleurstellend scenario is de man waar je helemaal niets aan hebt. Een goede kennis had er zo één. Tijdens de zwangerschap had hij zijn mond nog vol van mannen die hun gezin in de steek lieten en hoe laf dat wel niet was. Maar toen de baby er eenmaal was, liet hij het volledig afweten. Er kon geen vriendelijk woord meer vanaf, laat staan enige hulp met de baby. Een week voor de eerste verjaardag van zijn zoon, nam hij de benen. Een andere vriendin had een vergelijkbare ervaring. Haar vriend liep een trauma op van het zien van de bevalling en wilde, met name seksueel, helemaal niets meer van haar weten. Pas acht maanden na de bevalling vreeën ze weer voor het eerst, midden in de nacht. De volgende morgen was hij het vergeten. Je begrijpt, ook deze relatie hield geen stand.

Eigenlijk is het bijna een klucht. Dát wat we zo enthousiast doen om een gezin te stichten, wordt na de komst van die kleine vaak een heikel (breek)punt. We hebben minder tijd, minder zin en het voelt allemaal anders. Ik had zelf nogal haast om zogezegd weer in het zadel te komen. Ik vond dat belangrijk. Na vier weken deden we een eerste poging. Het voelde beurs en raar. Een ‘gapend gat’, hoorde ik een paar weken later met terugwerkende kracht, toen de boel weer een beetje was bijgetrokken. Helaas wordt het bij sommige vrouwen nooit meer zoals vroeger. In de sportschool vertelde een vrouw dat niet alleen haar baarmoeder verzakt was door de zwangerschap, maar dat ze ook wijder geworden was van onder waardoor ze veel minder goed voelt bij het vrijen en nog maar zelden klaarkomt door penetratie. Alsof het nog niet genoeg was, had ze ook nog stressincontinentie overgehouden aan de bevalling…

Baby-Teleurstellingen

Het is allemaal niet niks, die tegenvallers en teleurstellingen. En dan hebben we het nog niet eens gehad over de torenhoge verwachtingen die veel zwangere vrouwen koesteren. De onrealistische ideeën die ze erop nahouden over het leven als jonge moeder. Lekker wandelen en knuffelen met de baby, die natuurlijk amper huilt en altijd zoet is… Hoe hoger de verwachtingen, hoe groter de teleurstelling, want zo gaan die dingen. Een kennis vertelde mij hoe teleurgesteld ze was met zoon nr. drie. Ze had zo gehoopt op een meisje… Natuurlijk had ze de teleurstelling opzij gezet en was ze helemaal dol op haar zoontje, maar het verlangen naar een dochter ging niet weg. Ze schaamde zich ervoor, alsof ze daarmee haar zoon tekort deed. Maar is haar gevoel niet heel begrijpelijk? Tenslotte had ze al twee zoons. Feit dat ze graag een dochter wil, betekent toch niet dat ze minder van haar zoons houdt? Maar ook hier lopen tegen we het taboe op, want zeggen dat je liever een meisje had gehad is echt helemaal not done.

Een andere diepgaande teleurstelling is het ontbreken van de roze wolk. Als je het gewoon helemaal niet leuk vindt, dat gehannes met zo’n baby. Als je gek wordt van het gedoe, het gehuil en het gethuiszit. In extreme vorm volgt hier de postnatale depressie, maar in mindere vorm is het gewoon teleurstelling in het moederschap. Net als in het vorige voorbeeld, spelen hier waarschijnlijk onrealistische verwachtingen mee. Als je verwacht dat alles rozengeur en maneschijn wordt, kan de realiteit aardig tegenvallen. Kinderen, en zeker baby’s, zijn natuurlijk hartstikke lief en schattig, maar het zijn ook handenbindertjes die totaal geen rekening houden met wat jij allemaal wilt en verwacht. Daarom ook dit artikel. Even aandacht voor de ongezouten waarheid. Niet om te laten zien hoe hard en moeilijk en rot het allemaal is of gaat worden, maar om die hardnekkige roze wolk-fantasie in een meer realistisch daglicht te plaatsen. Niets is nu eenmaal alleen leuk. Ook het moederschap niet. Sterker nog, alle minpunten op een rij, zou je er bijna niet meer aan beginnen! Daarom snel door naar de moraal van dit verhaal. Want blijven hangen in het negatieve is zeker niet onze bedoeling.

Bijzonder dankzij de minpunten…

Wat is dan wel het punt dat we hier willen maken? Allereerst een grote schouderklop voor ons vrouwen! Want één ding is zeker, als we kinderen krijgen aan de man zouden overlaten, werden er heel veel minder kinderen geboren. Om moeder te worden heb je namelijk ballen nodig, en die hebben wij. De praktijk van ‘kinderen krijgen’ is nu eenmaal geen feest. Kinderen hebben, gelukkig wel en daarin ligt ook de tegenhanger. Het doel heiligt de middelen. En daarbij: het zijn de teleurstellingen en tegenvallers die de mooie dingen hun waarde geven. Het positieve bestaat bij de gratie van het negatieve. Juist omdat we zoveel moeten doorstaan, gaat die moederliefde door merg en been. Het is dus niet ondanks, maar dankzij de moeilijke dingen, dat we ervaren hoe onvoorwaardelijk en bijzonder de liefde voor onze kinderen is. Moederliefde is zo bijzonder, dat we het er allemaal voor over hebben. Alleen, laten we stoppen met net doen of het allemaal alleen maar leuk is. Laten we gewoon eerlijk uitkomen voor de waarheid. Moeder worden is geweldig, maar soms is het ook gewoon niet leuk. En dat mag best eens gezegd worden. Even lekker spuien en dan door naar accepteren en relativeren. Want daarin ligt natuurlijk de grootste kracht van het moederschap: het relativeren. Zó erg is het allemaal ook weer niet… Of zoals we in Rotterdam zeggen: elk nadeel heb z’n voordeel. Want wat zeggen onze theezakjes en uitgelubberde buiken ons uiteindelijk? Juist! Hoe belachelijk veel wij van onze kinderen houden…

Fysieke tegenvallers:

Janneke: “van cup A naar D naar AA…”

Annemarie: “Borstontsteking! Deed zó ’n zeer: ik lag doodziek in bed met twee zakken bevroren tuinerwtjes op mijn ontplofte cup F’s.”

Marieke: “Ik ben absoluut uitgelubberd van onder, al is het maar een halve mm. Ik voel minder tijdens het vrijen. Balen!”

Marije: “Aambeien van het persen. Heb ik meer last van gehad dan van die hele bevalling!”

Ilse: “Of ik trots ben op mijn stretchmarks omdat ik vier kinderen heb gebaard? Natuurlijk niet, het is gewoon lelijk!”

Elske: ”Nadat mijn borsten van B naar D/E transformeerden, was er geen redding meer… theezakjes zijn het!”

Ineke: “25 kilo eraan en dan 35 kilo eraf laat de nodige sporen na…”

Carolien: “Stretchmarks? Mijn hele buik is uitgestrecht!”

Tamara: “Mijn buik ziet eruit als een gigantische leeggelopen ballon. Ik wou dat ik geld had voor een tummy tuck.”

Froukje: “Ik heb negen maanden lang gebraakt, meerdere keren per dag.”

Justine: “Twee dagen van huis met een kapotte borstkolf. Kan me niet herinneren ooit zo wanhopig te zijn geweest!”

Annelieke: “Na de keizersnee deed mijn buik zes weken pijn en het litteken trok nog maanden.”

Kitty: “Tijdens het hechten hoorde ik ze overleggen: dit moet geloof ik aan dit vast…”

Aline: “Ik kreeg een ruggenprik en voelde twee dagen mijn benen niet meer…”

Corine: “De Bevalling duurde 38 uur en staat voor altijd in mijn geheugen gegrift: helse pijnen en het gevoel dat mijn lichaam kapot ging. Ik heb een stukje van mezelf verloren die dag.”

Relationele tegenvallers

Lotte: “Hoe lang het duurde voor de seks weer normaal was? Nooit!”

Barbara: “Normale seks? Als je het normaal vindt dat je tussendoor drie keer pauze moet inlassen om een luier te verschonen of borstvoeding te geven of een kind terug te brengen naar bed…”

Inge: “Hij vond mij niet leuk als moeder denk ik. Hij raakte me niet meer aan. Erover praten? Dat deden we sinds de zwangerschap al niet meer…”

Babette: “We leefden ineens volledig langs elkaar heen. We sliepen omstebeurt en alles draaide om de baby. Na een half jaar hadden we een relatiecrisis.”

Marije: “De baby stond tussen ons in. Alsof hij een competitiestrijd voerde, wie vindt de baby het liefst…”

Baby-Teleurstellingen

Anneke: “Mijn dochter huilde het eerste jaar minstens zes uur per dag. Ik werd er GEK van.”

Ariana: “Ik had vijf maanden vrij geregeld, maar na twee weken kwamen de muren al op me af. Ik vond er niks aan, thuiszitten met een baby.”

Loes: “Ik durf het bijna niet te zeggen, want ik ben dol op mijn zoontje, maar ik had heel graag een dochter gekregen.”

Maria: “Ik voelde het niet, die overweldigende liefde. Ik vond haar klein en eng en teer. Het duurde zeker een maand voor het een beetje ‘normaal’ voelde.”

Kira: “Mijn dochter heeft een enorme wijnvlek op haar gezicht. Ik houd van haar, maar mooi is ze niet. Ik wou dat ze die vlek niet had gehad…”

Mijn gekozen waardering € -

De artikelen van Anne verschenen eerder in tijdschriften en kranten waaronder Fabulous Mama, Viva, Margriet, Linda en NRC Next. Anne is cultureel antropoloog, uitgever van de Natuurkrant en eigenaar van Uitgeverij 11