Gender is net zo echt als Sinterklaas: de impact van Judith Butler

 

Ze had en heeft een ongekende invloed op ons begrip van gender en seksualiteit: de Amerikaanse ster-academica Judith Butler. Eigenhandig zette ze de vastgeroeste ideeën over identiteit van de Tweede Feministische Golf op losse schroeven en bewees dat we niet man, vrouw, mannelijk en vrouwelijk zijn, maar veeleer doen. Wees subversief, zei ze, want achter die hokjes zit geen waarheid. Linda Duits legt uit waarom Butlers klassieke werken Gender Trouble en Bodies That Matter levensveranderend waren en ook anno 2017 niets aan relevantie hebben ingeboet. Door Linda Duits.

Halverwege de jaren ’90 ging ik studeren, midden in de backlash tegen feminisme. De Amerikaanse journalist Susan Faludi koos dat woord om de tegenstroom te beschrijven die opkwam nadat de Tweede Golf geluwd was. Media roemden de verdiensten van de vrouwenbeweging, maar zetten deze tegelijkertijd bij het vuil. Gelijkheid was behaald, maar daarvoor was – zo stelden pers en populaire cultuur – een hoge prijs betaald: met het feminisme waren vrouwelijkheid en al het heilige dat daarbij hoorde verloren gegaan. Faludi signaleerde antifeminisme, al hielden sommige andere denkers het bij het vriendelijker klinkend ‘postfeminisme’.

Ik wist dat allemaal nog niet toen ik aantrad aan de Universiteit van Amsterdam. Als kind van de Tweede Golf (geboren in 1976) had ik feminisme als vanzelfsprekend niet nodig. Mijn generatie zou oogsten wat Tweede Golvers hadden gezaaid en daarom hoefde ik niet te zijn zoals zij: drammerig, verongelijkt, behaard. Resoluut als ik was in mijn overtuiging, kon niets me van gedachten doen veranderen. Mijn vaste studiemaatje – wit, man en actief lid van de JOVD
– wist me desondanks te overtuigen de Inleiding Vrouwenstudies te gaan volgen. ‘Je kunt geen hoogopgeleide vrouw zijn zonder iets van vrouwenstudies te weten’, betoogde hij.