Bij het Klimaatberaad schuiven straks 44 jongerenorganisaties aan onder de naam de Jonge Klimaatbeweging. Voorzitter Linde Nieman vertelt hoe ze dat met zeven studenten voor elkaar boxte.

STEUN RO

Fijnmazig, hoogfrequent en klimaatneutraal openbaar vervoer in plaats van een eigen auto. Producten als dienst aanbieden in plaats van ze te verkopen. Het zijn de dromen van jongeren die samen praten over een klimaatbestendig Nederland in 2050. Binnenkort vliegen die ideeën misschien ook over tafel in de onderhandelingen voor het klimaatakkoord. Linde Nieman kan het als voorzitter van de Jonge Klimaatbeweging (JKB) nog bijna niet geloven. Pas anderhalf jaar geleden werd JKB opgericht om de duurzame stem van jongeren te laten horen in de politiek en nu zitten ze aan tafel bij het Nederlandse Klimaatberaad. “Het was een kwestie van kiezen en hard werken. We wisten dat de klimaatonderhandelingen gingen komen en zetten er volop op in om mee te praten.”

Stemmen bundelen

Het bestuur van JKB bestaat uit zeven jongeren en heeft een Raad van Toezicht met grofweg dezelfde organisaties die drie jaar geleden de eerste zaadjes plantten van JKB. Denk aan de Nationale Jeugdraad, Jongeren Milieu Actief en Studenten voor Morgen. Veel op zichzelf al duurzame jongerenorganisaties. Waar hadden zij de JKB nog voor nodig? “Geen van hen hebben als core business om de stem van al die in duurzaamheid geïnteresseerde jongeren te bundelen en te laten horen in de politiek”, zegt Nieman. “Dat is een gat wat wij hebben opgevuld.”

Geen politieke kleur

De stichting vertegenwoordigt inmiddels 44 organisaties met bijna 700.000 jongeren. Met alle jongerenafdelingen van politieke partijen werkt de JKB samen in het DOPJ (Duurzame Ontwikkeling Politieke Jongeren) overleg. Alleen de jongeren van Forum voor Democratie zitten daar niet bij. Nieman: “Want zij geloven niet in klimaatverandering.” Ze zegt het niet met dedain. Ze vindt het gewoon jammer. Wat haar betreft sluiten álle partijen zich achter het nadrukkelijk niet politiek gekleurde JKB. “Het maakt mij echt niet uit wat je stemt. Als je duurzaamheid maar belangrijk vindt.” De stichting krijgt dan ook geen financiële steun van een politieke partij en zou dat ook niet willen. “We hebben met politieke partijen nooit over de mogelijkheden van funding gesproken”, zegt Nieman, “maar het zou een verkeerde boodschap uitdragen.”

Naast studeren

Gemiddeld besteedt een bestuurslid zo’n 20 uur per week aan JKB, schat Nieman. In de werkgroepen, waar laatst nog 17 extra studenten voor werden aangenomen,  kost het werk per week acht tot vijftien uur. Niemand krijgt betaald voor het werk en studies hebben er dus nogal eens onder te lijden. Nieman moet zelf oppassen om haar master niet door JKB te laten onder sneeuwen. “Ik doe neuropscyhologie, een heel ander onderwerp”, lacht ze. “Maar ik zet me al jaren in voor duurzaamheid.” Naast haar bachelor psychologie deed ze bestuurswerk bij Aiesec. De internationale studentenorganisatie ondersteunt de uitwisseling van studenten en stagiaires. Dat doet Aiesec, opgezet in 1948, met het oog op vrede en sinds drie jaar geleden ook volgens de Sustainable Development Goals. “Het is weinig bekend”, legt Nieman uit, “maar Aiesec wil vrede bereiken door leiderschap in jonge mensen te ontwikkelen.”

Nieuwe perspectieven

Het is niet toevallig dat juist jongeren zich met dit soort thema’s bezighouden, denkt Nieman. Zij hebben nog veel met de toekomst van doen en kunnen er met een frisse blik naar kijken. “Als we naar een duurzamer Nederland willen, moeten we echt meer open staan voor veranderingen en innovaties. Die invalshoek met nieuwe perspectieven brengen jongeren met zich mee. Dat is het voordeel van niet al heel lang in een bepaalde sector hebben gewerkt en vastgeroest zitten in wat je gewend bent.” Voor bestaande organisaties is dat lastiger, kan ze zich voorstellen. “Het is pijnlijk om iets te veranderen waar je al jaren mee bezig bent. Maar het is wel nodig.” Die openheid van jongeren hoort overigens niet speciaal bij deze, maar bij elke nieuwe generatie. Nieman: “Als wij in de zestig zijn, zullen we de jongeren van dan moeten raadplegen om te voorkomen dat we niet in een vast devies blijven zitten.”

JKB maakte de afgelopen twee jaar gebruik van de verkiezingen om de stem van jongeren te laten horen en nog meer jongeren te betrekken. Voorafgaand aan de landelijke verkiezingen in 2017 werd het Jonge Klimaatdebat georganiseerd. Alle politieke partijen werden uitgenodigd om te komen debatteren over duurzaamheid. Van iedere partij werd bovendien een Duurzame Klimaatkandidaat naar voren geschoven, voor elke stemmer die duurzaamheid belangrijk vindt, los van andere politieke standpunten.

Geen blauwdruk

Afgelopen oktober presenteerde JKB op de zelfgeorganiseerde Jonge Klimaattop de zogeheten Jonge Klimaatagenda. Een document vol dromen – expres geen stappenplan of blauwdruk – waar maandenlang door dertig organisaties aan is geschreven. Die Jonge Klimaatagenda leidde tot de nieuwste en mooiste trofee in de korte carrière van JKB: een plek aan de Klimaatberaadtafel van Ed Nijpels. Van de in totaal elf stoelen in de onderhandeling over het Klimaatakkoord zijn er twee voor JKB. Nieman glundert: “Bizar he? We zijn heel trots dat we daar nu zitten en serieus genomen worden. Het is geen troostplek – ‘jullie mogen ook een weekje’. We zijn net zo gelijkwaardig als de andere partijen. Dat vind ik heel bijzonder.”

Daar is ook wel hard voor gewerkt, moet Nieman zeggen. De afgelopen maanden ging JKB meerdere keren op gesprek bij het ministerie en deden betrokken externen zoals Marcel Beukeboom hard hun best om de wens van jongeren in Den Haag te laten landen. Toen JKB het uiteindelijke voorstel voor één jongerenplek in het klimaatberaad presenteerde aan het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat en de tafelvoorzitters van het Klimaatberaad, kregen ze in één keer twee stoelen.

Millennials en de rest

Dat enthousiasme past wel in de reacties die JKB vaak krijgt, zegt Nieman. “Mensen die wij spreken staan erg open voor de dialoog. Ze willen kijken wat jongeren kunnen toevoegen.” Nieman ziet dan ook geen tweedeling aankomen tussen millennials en oudere generaties. “Als we echt verandering willen bereiken en dat op een duurzame manier willen inrichten, moeten we het samen doen. Daar geloof ik heilig in.” Mensen vragen haar wel eens of de input van jongeren te weinig wordt meegenomen. “Dan denk ik: nu nog wel. Maar daar zijn wij voor en tot nu toe worden we overal met open armen ontvangen.” In de toekomst hoopt ze dat het vanzelfsprekend wordt om jongeren structureel te betrekken als er over een duurzame toekomst wordt besloten.

Dromen

Wat jongeren toevoegen aan het klimaatberaad is volgens Nieman de open blik. “De Jonge Klimaatagenda is uniek is omdat de visie is bedacht vanuit hoe we hopen, en niet hoe we verwachten dat het gaat als we dezelfde koers blijven varen.” Jongeren zien bijvoorbeeld gemakkelijker een toekomst voor zich waar producten worden aangeboden als service, zoals licht in plaats van lampen. En waar een beter openbaar vervoer de plaats inneemt van eigen auto’s. Dit soort dromen van jongeren over de toekomst peilde JKB in zogenaamde klimaatdialogen, waar zo’n 30 organisaties aan meededen. Zo’n dag begint met een plenaire bijeenkomst en valt vervolgens uiteen in breakout-sessies per thema met hooguit vijftien man, zodat iedereen aan het woord komt. Voor elk thema verzamelt iemand van JKB de input en verwerkt dat in de voorbereiding van een volgende klimaatdialoog.

Levend blijven

Ook nu de klimaatagenda af is, moet die ‘levend’ blijven.  “We willen de agenda up-to-date houden en er nog meer organisaties achter scharen”, vertelt Nieman. Zo organiseert JKB voorafgaand aan het klimaatberaad twee avonden om dilemma’s voor te leggen en te bespreken wat belangrijk is om mee te nemen aan tafel. “We willen horen wat de organisaties te zeggen hebben en dat proberen te bundelen. JKB is niet het bestuur. Ik ben het niet. Het zijn de organisaties erachter. De Jonge Klimaat Agenda is niet iets dat vijf jongeren bedacht hebben en 44 organisaties hebben ondertekend. 19 andere partijen hebben meegeschreven. Dat vind ik het mooie eraan.”

Een bestuurslid van JKB ontfermt zich over de relaties met alle verschillende jongerenorganisaties. “Zij belt en mailt veel en heeft de hele tijd afspraken”, zegt Nieman.  “Met organisatie die ergens over willen sparren of een evenement organiseren waar wij een spreker kunnen aandragen. En ze probeert mensen uit ons netwerk aan elkaar te verbinden.”

Duurzaam doen

Natuurlijk zijn nog niet alle jongeren vertegenwoordigd in JKB. Een van de doelen dit jaar is om een diversere groep te vertegenwoordigen.  “Het is altijd een struggle om de groep te bereiken die duurzaamheid niet zo belangrijk vindt of daar in het dagelijks leven niet veel mee doet.” Iedereen moet een duurzaam bestaan volgens Nieman vormgeven  op zijn eigen manier. “Het is het belangrijkste om het erover te hebben. Als je eenmaal het belang van duurzaamheid inziet, hoeft de stap naar doén niet groot te zijn.”

Nieman heeft zelf de afgelopen jaren geleerd dat ze het belangrijk vindt en er energie uit haalt om met een grote groep samen te werken aan iets dat groter is dan haarzelf. Haar voorzittersjaar loopt tot december. Daarna moet iedereen weer solliciteren om als bestuurslid verder te gaan. Of Nieman dat gaat doen, weet ze nog niet. “Ik moet ook mijn master maar eens gaan afronden. Daar zit niet veel schot in met JKB.” Maar één ding weet ze zeker: “Duurzaamheid is 100 procent iets waar ik me voor wil blijven inzetten.”

Interviewt mensen die elke dag actief proberen om de samenleving van de toekomst nog wat groener en slimmer in te richten.