Terwijl de Amerikanen zich opmaken voor een militaire interventie, en de EU juist oproept om daarvan af te zien en het te houden bij nieuwe verkiezingen, glijdt het volk van Venezuela steeds dieper de ellende in. Gebrek aan eten, aan medicijnen, aan alles. Ziekenhuizen waar de stroom uitvalt en de stank ondraaglijk wordt. Vrachtwagens met noodhulp worden in brand geschoten, betogers worden doodgeschoten. Talloze levens staan op het spel.

STEUN RO

Intussen mogen we ons ook afvragen hoe het land in deze uitzichtloze situatie is beland. En dan kunnen we niet om de opperpopulist Hugo Chávez heen, en diens chavismo.

Toen Chávez, de voorganger van Nicolás Maduro, nog de baas was van het land, draaide het tv-programma Alo Presidente!. Een urenlange show waarin de linkse populist rechtstreeks reageerde op problemen van bezorgde burgers. Beroemd is de anekdote waarin hij live in de uitzending het bevel gaf om legertroepen naar de grens met Colombia te sturen. Of die waarin hij hem onwelgevallige cartoonisten de huid vol schold.

Zoals populisten graag doen, zocht Chávez een directe verbinding met ‘het volk’, waarvan hij de enige waarachtige representant zou zijn. Ja, ooit verkoos dat volk hem met duidelijke meerderheid verkoos boven de oude, corrupte elites.

Het is namelijk geen toeval dat Zuid-Amerika de geboorteplek is van het populisme als staatsvorm, betoogt de Argentijnse historicus en populisme-expert Federico Finchelstein. Het continent kent de grootste ongelijkheid in de wereld, met van oudsher grote sociaal-economische verschillen tussen de (relatief vaker witte) elite en het (relatief vaker van gemengde komaf) volk. Wie het volk als een soort blok kan mobiliseren tegen die elite, kan daarmee lang aan de macht blijven, zoals bijvoorbeeld de Argentijnse generaal en politicus Juan Perón – de eerste regerende populist – bewees.

Journalist en columnist. Schrijft over alwat voor zijn pen komt, van Haagse politiek tot terrorisme. Beukt er graag op los met de filosofenhamer. Classicus en volgeling van Dionysus, liefhebber van spot en ironie, slaat nooit een cappuccino af.