De van oorlogsmisdaden verdachte oud-Transaviapiloot Julio Poch zweeft tussen hoop en wanhoop. Al 4,5 jaar zit hij in Argentinië in voorarrest. De Nederlandse regering doet weinig voor een eenvoudige piloot.

STEUN RO

Het uitzicht is gelijk gebleven voor Paviljoen 4 in de gevangenis van Marcos Paz, even buiten de Argentijnse hoofdstad Buenos Aires. Ramen met horizontaal gelaste metalen strips. Daarachter twee hoge gazen hekken afgezet met prikkeldraad. Toch verzekert de Nederlands-Argentijnse oud-marinepiloot Julio Poch direct bij het gesprek dat hij in de viereneenhalf jaar dat hij nu vast zit nooit depressief is geweest. “Een fighterjet-pilot moet onder druk kunnen staan.” Hoewel.  Een paar zinnen verder, op de plastic tuinstoeltjes neergezet langs het trapveldje buiten, spreekt hij over hoe “triest, pijnlijk en vooral vernederend” zijn situatie aanvoelt. Om direct enthousiast te vervolgen met: “Ik voel me niet beschaamd. Ik verwacht ook geen medailles want ik heb geen acties gezien in mijn tijd als piloot bij de Argentijnse marine. Ik heb net zoveel te maken met de dodenvluchten als jij.” Het is Julio Poch ten voeten uit.

Vluchten des doods

Poch, die na zijn marinetijd in Nederland carrière maakte als Transavia-piloot, wordt deelname verweten aan zogenaamde 'Vuelos de la muerte' – vluchten des doods – tijdens de laatste Argentijnse dictatuur (1976-1983). Bij een diner op Bali in 2003 zou hij dat verteld hebben aan collega's. Die seinden daarop het Nederlandse Openbaar Ministerie in. Tijdens zijn laatste vlucht voor zijn pensioen op 22 september 2009 werd Poch in Spanje gearresteerd en uitgeleverd aan zijn geboorteland Argentinië.

'Mijn zaak wordt anders behandeld dan die van Jorge Zorreguieta'

Tegen iedereen die het nu wil horen, bezweert hij dat hij nimmer op de Escuela de Mecánica de la Armada ESMA is geweest, het detentie- en martelcentrum in Buenos Aires dat onder leiding stond van de marine. Uit de ESMA verdwenen naar schatting drie- tot vierduizend verdachte tegenstanders van het regime waarvan de meesten gedrogeerd maar levend boven zee uit een vliegtuig werden gegooid.

ESMA-proces

Momenteel maakt Poch deel uit van het mega ESMA-proces dat eind 2009 is begonnen. Hij zit in in het tweede gedeelte ,ESMA-2, dat in 2012 een aanvang kreeg en waarin 65 marinemensen, waaronder beulen, zijn aangeklaagd (vier zijn sinds het begin van het proces overleden). Vandaag, 18 februari 2014, is het precies een jaar geleden dat hij in de rechtszaal aan de Avenida Comodoro Py 2002 in een urenlang betoog zijn onschuld volhield. Hij vroeg om tijdelijke invrijheidstelling omdat het voorarrest al te lang aansleepte. Hij kreeg nul op het rekest.

KarkensPochnieuw

En het einde van de opsluiting is nog lang niet in zicht voor de piloot die in het Noord-Hollandse Grootschermer dacht te kunnen genieten van zijn pensioen. Zijn cel meet enkele vierkante meters en naar de rechtbank met vijf zittingen per twee weken, gaat hij niet. “Ik volg het proces op de directe televisiebeelden die wij via videoconferentie kunnen bekijken. Er zijn dit jaar 950 getuigenverklaringen van slachtoffers gepland. Dan kunnen de aangeklaagden reageren, vervolgens het requisitoir van de aanklager en dan het pleidooi van de advocaten. Mijn vonnis verwacht ik niet voor midden of eind 2015.”

Logboeken

Julio Poch moet zich verdedigen tegen de beschuldiging dat hij verantwoordelijk was voor de dood van dertig gevangenen. Middels logboeken met zijn vlieguren (die alle piloten bijhouden) en zijn marinedossier wil hij aantonen dat hij in die tijd in het zuiden van Argentinië was gestationeerd. Bovendien vloog hij een gevechtsvliegtuig en geen transportvliegtuig. Het Argentijnse Openbaar Ministerie baseert zich vrijwel uitsluitend op Nederlandse getuigen die menen dat Poch wel degelijk zijn aandeel bij de massamoord toegaf. Of die betrouwbaar genoeg zijn, is een vraag voor de Argentijnse rechters. Recent verklaarde een oud-collega in een email aan TPO Magazine en politieke partijen dat hij in de cockpit Poch hoorde zeggen: “I have flown Deathflights. Oh well, it was war you know.” Maar dezelfde getuige zou zwaar onder invloed van medicijnen ook hebben gepretendeerd dat “hij Jesus dacht te zijn”.

'Oud-collega's boeken een vakantie naar Argentinië en brengen dan ook een bezoek aan mij'

Hoe dan ook: een eerlijk proces krijgt Poch niet, is zijn stellige overtuiging. “Door de omvang is er minder tijd voor de persoon en loop ik hetzelfde gevaar als in een RICO-Act proces, dat we gezamenlijk worden veroordeeld.” Hij refereert aan de Amerikaanse RICO-Act, waarbij leden van een organisatie die criminele daden beging over dezelfde kam worden geschoren, zonder dat al te veel naar de individuele verantwoordelijkheid of schuldvraag wordt gekeken. Dan wacht hem minimaal tien jaar, maar mogelijk ook levenslang.

Zorreguieta

Poch zegt nog steeds veel steun te ontvangen uit Nederland. “Oud-collega's boeken een vakantie naar Argentinië en brengen dan ook een bezoek aan mij." Over officiële steun is hij minder content. Zijn Nederlandse advocaat Geert-Jan Knoops haalde vorige week uit in het programma EenopEen. Nederland maakt zich volgens de strafpleiter hard voor Greenpeace-activisten in Rusland terwijl hier een onderdaan jarenlang onterecht zit opgesloten en Nederland ook nog eens weigert de pro deo-advocaatkosten te betalen. Terwijl hij er wel op gerekend. Zijn vrouw kan hem bezoeken dankzij giften. Zijn spaarpot is leeg.

Gekleed in een beige broek en blauw gestreept poloshirt, formuleert Poch voorzichtig. Hij steunde de militaire junta omdat het land in de jaren zeventig in een anarchie was beland. Wat iets anders is dan zelf oorlogsmisdaden begaan. Hij voelt zich inderdaad door Nederland in de steek gelaten, omdat hij door een tip van het Nederlands Openbaar Ministerie in Spanje kon worden gearresteerd. Tussen Nederland en Argentinië bestaat namelijk geen uitleveringsovereenkomst.

De val was opgezet door de Argentijnse justitie. In dit Zuid-Amerikaanse land bestaat de rechtsstaat alleen voor losers, niet voor stelende politici. Hij voelt zich een 'perejil', een zondebok. Tegen Jorge Zorreguieta, (onder)staatssecretaris van Landbouw tussen 1976 en 1981, bestaan veel hardere verklaringen over diens verantwoordelijkheid in een uiterst repressief regime. Maar zowel het Nederlandse als het Argentijnse OM weigeren een verkennend onderzoek. Meten met twee maten, vindt hij. “Mijn zaak wordt anders behandeld dan die van Jorge Zorreguieta. Ja. Ik ben nu eenmaal niet de vader van de koningin.”

Het bezoekuur is voorbij. Hij werkt verder aan zijn boek In naam van de mensenrechten, dat volgend voorjaar uitkomt en zijn hele lijdensweg systematisch moet blootleggen. Bij het afscheid drijft de emotionele tweestrijd weer even boven. “Ik blijf vechten, maar ik heb momenten dat ik veel pijn voel.”

PS. In september 2012 sprak ik Poch twee maal in Buenos Aires. Ook eenmaal voor de televisie, een mogelijkheid die nu niet meer bestaat omdat er na een ontsnapping van twee gevangenen vorig jaar juli geen bezoek meer gebracht mag worden aan het marinehospitaal. Daar was ik toen naar binnen geslopen. De beelden met twee interviews kunt u hier terugkijken.

Arnold Karskens is Neerlands meest onafhankelijke en ervaren oorlogsverslaggever. Muckraker. Nachtmerrie voor nazi’s en andere oorlogsmisdadigers. Auteur van tienŒ boeken. Onderzoeksjournalist die nooit ‘nee!’ als antwoord accepteert. Lastig, dwars & gehaat door zijn vijanden, maar Last Man Standing voor mensenrechten en vrijheid van meningsuiting.