‘Dat ik daders in mijn familie heb geeft me de verantwoordelijkheid om te blijven herinneren. Veel van mijn generatiegenoten zeggen dat we dit nooit moeten vergeten en dat het nooit meer mag gebeuren, maar doen verder niets. Het feit dat ik schrijver ben geeft me de mogelijkheid om wél iets te doen. Om erover te schrijven, lezers zich te laten afvragen wat zij zouden hebben gedaan en te laten zien hoe wreed het naziregime was. In een tijd waarin de laatste getuigen nog maar een paar jaar te gaan hebben, is het noodzakelijk dat wij als jongere generatie dit verhaal tot óns verhaal maken.’

STEUN RO

Toen een vriend hem vertelde over Stella Goldschlag, een Joodse vrouw die tijdens de Tweede Wereldoorlog andere Joden verried om zichzelf en haar ouders te redden, was de Duitse journalist en schrijver Takis Würger (33) direct gegrepen. Hij baseerde zijn roman Stella op haar levensverhaal. ‘Het leven van deze vrouw was verschrikkelijk en fascinerend tegelijk en haar verhaal riep vragen die nauwelijks te beantwoorden zijn. Vragen over persoonlijke schuld, en natuurlijk de hamvraag: wat zou ik hebben gedaan?’

Wat was het in deze geschiedenis dat je zo raakte?

‘Ik denk dat het te maken heeft met het feit dat ik op mijn achtentwintigste ontdekte dat mijn overgrootvader was vermoord door de nazi’s, omdat hij psychisch ziek was. Uit schaamte heeft mijn grootmoeder dat altijd geheim gehouden. Na haar dood begon mijn vader uit te zoeken wie zijn opa was, en toen ontdekte hij dit gegeven. Het heeft mijn perspectief op de Holocaust veranderd. In Duitsland groei je op in de wetenschap dat je voorvaderen daders waren: ofwel ze waren buitenstaanders en werden schuldig doordat ze niets deden tegen de nazi’s, of ze maakten er zelf op een of andere manier deel van uit. Mijn beide opa’s bijvoorbeeld zaten bij Wehrmacht en een van mijn oma’s gaf speeches over de superioriteit van het Arische ras.’

‘Ik ben nu 33 en voor mijn generatie is het gebruikelijk te hopen dat wij in die tijd aan de goede kant zouden hebben gestaan, geen nazi’s zouden zijn geweest. Maar zo eenvoudig ligt dat niet. Het verhaal van mijn overgrootvader en dat van Stella zetten me opnieuw aan het denken over hoe dit alles mijn leven beïnvloedt. Het deed me beseffen dat de Duitse geschiedenis míjn geschiedenis is.’