ACHTERGROND // Propaganda verpakt als porno: Braziliaanse ‘telenovelas’ zijn verslavend. En hoe!

STEUN RO

Zaterdagavond, negen uur, een straathoek in het centrum van Amazonestad Belém. Een vrouw van een jaar of veertig bakt bij haar stalletje hamburgers bruin. Haar twee tienerzoons bedienen de klanten: twee kantoorbeambten die eruitzien alsof ze een paar uur overwerk achter de rug hebben, drie studenten die op het punt staan te gaan stappen, een verliefd stelletje van een jaar of dertig en ik zelf. De klanten hebben niets met elkaar gemeen, maar toch komt er onmiddellijk een gesprek op gang. Wat voor akeligs zal Carminha haar aartsvijand Nina vanavond aandoen? Dát is de vraag.

Onze ogen zijn gericht op het scherm van een kleine draagbare televisie die naast de gasfles van het hamburgerkarretje op een plastic stoel staat. En niet alleen wij kijken op dat moment tv: ‘Avenida Brasil, op dat moment de belangrijkste soap van het oppermachtige Globo-netwerk, houdt avond aan avond driekwart van alle Braziliaanse kijkers aan de buis gekluisterd.

De soap als sociale lijm

Brazilië is zo enorm, en de verschillen tussen de regio’s vaak zo opzienbarend, dat je er af en toe van opkijkt dat het werkelijk één land is. Wat houdt deze culturele lappendeken samen? Behalve de grondwet, waarin staat dat Brazilië een ondeelbare eenheid is, de Portugese taal (die het land van de rest van Zuid-Amerika onderscheidt) en de passie voor voetbal kan ik maar één ding bedenken: de telenovelas van Globo.

Alex Hijmans (1975) is internationaal correspondent en schrijver. Zijn standplaats is Salvador, de derde stad van Brazilie, waar hij in een volksbuurt woont en verder kijkt dan voetbal, samba en zogenaamde Wirtschaftswunderen. Hij schrijft, net zoals weleer voor de papieren De Pers, journalistieke reportages en persoonlijke columns. Met veel beeld en altijd met de blik van een local.