De leugen – onontbeerlijk in de politiek. Maar mag het iets minder opzichtig, Mark?

STEUN RO

Terecht krijgt Mark Rutte nu het verwijt dat hij niet eerlijk is geweest: toen hij in verkiezingstijd zei dat er géén extra geld naar de Grieken zou gaan, wist hij zelf al dat hij dat eenmaal herkozen in het Torentje niet waar zou kunnen maken. Maar als het nieuwe “reddingspakket” – pijnlijk eufemisme – één ding bewijst is het wel dit: Rutte is niet de enige, want iedereen in het Griekse drama liegt op zijn eigen manier.

Dat de nieuwe maatregelen de Nederlandse belastingbetaler 1 miljard euro gaan kosten, is bijvoorbeeld enkel waar in de zin dat we de winst die we al hadden ingeboekt op andermans ellende niet gaan verzilveren. Intussen gelooft geen econoom dat ze aan de voet van de Akropolis het licht weer gaan zien zolang er niet veel méér van de Griekse schuldenberg (die eerst vooral bij banken zat, en daarna bij overheden) wordt afgenomen. Sterker nog, het heeft er de schijn van dat je beter in een vroeg stadium schulden kunt kwijtschelden dan het risico nemen dat die blijven groeien, ondanks – of juist dankzij – alle reddingspakketten.

Quod non dus. Er worden geen schulden kwijtgescholden, sprak minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem opgetogen, namens de PvdA die altijd zo hard riep dat je de economie niet kapot moet bezuinigen. Kennelijk was dat met dubbele tong gesproken. Een economie kapotbezuinigen, het bestaat – een blik op Athene levert het bewijs.

En wat is het lonkend perspectief voor de Grieken, na al het gehak in lonen, uitkeringen en pensioenen, met zoveel geweld dat de Hollandse zorgpremieblues erbij verbleekt? Dat ze in 2020 hun staatsschuld teruggebracht hebben tot… 124 procent van hun bruto nationaal product. Kortom, een schuld die twee keer zo hoog is als de eurolanden voor zichzelf afgesproken hebben als maximum – dat is dan de schone lei. De eurozone liegt als collectief.

Zelfmoord

Andersom liegen de Griekse politici door hun handtekening te zetten onder tal van maatregelen waarvan ze van tevoren weten dat ze die nooit allemaal door het parlement zullen loodsen, simpelweg omdat het volk dit niet zal pikken. Electorale zelfmoord is net iets te veel gevraagd – wat evengoed de motieven van de Noord-Europese leiders (Merkel en de haren) verklaart. De timing van verkiezingen bepaalt het ritme van de leugens.

Dat is overigens, zoals bijna alles in het leven, niet per se slecht. Machiavelli wees de vorst er al op dat hij in sommige gevallen beter kon liegen dan de waarheid spreken. Nietzsche verklaarde de schijn van grotere waarde voor het leven dan de naakte waarheid. Het Europese project berust op een briljante list, en zo is het laatste reddingspakket ook te beschouwen – zij het dat de listen mettertijd aan glans en inspiratie verliezen.

Er is slechts tijd gekocht, om intussen de geesten rijp te maken voor drastischer stappen die veel meer geld zullen kosten – om nog grotere rampen te voorkomen. Politiek is de wil tot doormodderen, met als doel het vertrouwen te behouden. Daar zijn zelfs financiële markten, die toch scherpe rekenmeesters zouden moeten zijn, gevoelig voor. Als er maar iets van een akkoord ligt, zijn ze bereid daarin te geloven. Voorlopig.

Waarom dan uitgerekend Mark Rutte zo eruit springt, tussen al die halve waarheden verkopende marktlui aan het Binnenhof? Omdat het zo’n opzichtige leugen was, en bovendien eentje die alleen zijn eigen belang diende. Het is niet zozeer het gekonkel dat afstoot in de politiek, als wel het niveau van dat gekonkel.

Verschenen op: Trouw.nl, op 29 november

Journalist en columnist. Schrijft over alwat voor zijn pen komt, van Haagse politiek tot terrorisme. Beukt er graag op los met de filosofenhamer. Classicus en volgeling van Dionysus, liefhebber van spot en ironie, slaat nooit een cappuccino af.

Geef een antwoord