Staatssecretaris Sander Dekker heeft ten onrechte de start van een islamitische middelbare school geblokkeerd vanwege vermeende IS-sympathieën.

STEUN RO

Heibel in de nieuwstent. Nog niet zo lang geleden besloot een rechter dat een school niet zomaar een klassenfoto mag plannen op de dag van het islamitische Offerfeest. Vandaag besluit de rechter dat demissionair staatssecretaris Sander Dekker de oprichting van een islamitische middelbare school niet langer mag weigeren vanwege vermeende IS-sympathieën. Nog erger, de rechter draagt Dekker op om voor 1 augustus de Stichting Islamitisch Onderwijs te bekrachtigen én te bekostigen. Weer een knieval voor de islam? Welnee, goddank hebben we verstandige rechters.

Laten we eens het nieuws nuchter lezen. De NOS meldt op haar site: “De gemeente Amsterdam en het ministerie van OCW houden de financiering van de school al jaren tegen. Belangrijkste reden daarvoor is een Facebook-bericht van een paar jaar geleden van een van de ex-bestuursleden van de school, die in dat bericht IS steunde. Hij legde zijn functie wel neer, maar Dekker nam het de bestuursleden kwalijk dat ze in het openbaar geen afstand zouden hebben genomen van die uitspraak. Ook zouden ze hebben geweigerd mee te werken aan een onderzoek van de Onderwijsinspectie.”

Ja, als dat het geval is zou ik dat ook denken. De reacties op sociale media liegen er niet om: islamisering, knieval, neprechters, etc. Maar zoals wel vaker is de rechter een baken van rust. Hier is de uitspraak van de Raad van State na te lezen. Laten we deze zaak, de uitspraak van de Raad van State en de (voorspelbare) maatschappelijke onrust in tien vragen en antwoorden samenvatten.

01.  Het is toch niet normaal dat een school bestuurders heeft die IS oké vinden?

Dat is inderdaad niet normaal. Het bestuur kende één lid die op Facebook een bericht plaatste waarin hij begrip toonde voor IS. Daarmee is niet gelijk het hele bestuur verantwoordelijk, maar als er geen afstand wordt genomen van de uitlatingen van die ene bestuurder, heeft staatssecretaris Dekker “gegronde reden” om de school niet te erkennen én te bekostigen. Dat bedenkt Dekker niet zelf, maar hij citeert daarmee de Algemene wet bestuursrecht (hierna: de Awb).

02. Is die bestuurder met IS-sympathieën nog steeds in dienst bij de school?

Nee, hij is op 5 september 2014 uitgeschreven bij de Stichting Islamitisch Onderwijs (hierna: SIO). Dat was voor de staatssecretaris echter onvoldoende om op zijn besluit terug te komen, want de school heeft volgens hem “niet tijdig en publiekelijk afstand genomen” van deze bestuurder, die zijn Facebook post op 19 juni 2014 plaatste. De bestuurder is dus drie maanden na het Facebookbericht uit het bestuur van de school getreden. Dat duurde Dekker waarschijnlijk iets te lang.

03. Afstand nemen is toch zo gebeurd? Waarom heeft de school drie maanden gewacht?

Interessante vraag. Het gaat om de tijdigheid van het afstand nemen. Gebeurde dat en zo ja, hoe snel dan? De uitspraak van de Raad van State schenkt op dit punt klare wijn. Dit zijn de feiten, waaruit blijkt dat de school niet passief is geweest:

-Op 21 juni 2014, dus twee dagen na de gewraakte Facebook-post, hebben de overige bestuursleden in een vergadering genotuleerd dat ze afstand nemen van de uitspraken van hun collega.

-SIO heeft op 23 juni 2014 in een proces-verbaal (ter zake van smaad/laster) bij de politie verklaard dat zij de uitlatingen van de bestuurder niet onderschrijft.

-Op 26 juni 2014 heeft SIO in een gesprek met Trouw-journalist Marijke de Vries aangegeven de zienswijze van de bestuurder niet te delen. Deze stellingname kwam niet terug in het artikel van De Vries van 6 juli 2016.

-In een persbericht van 1 augustus 2014 heeft SIO vermeld dat zij zich nadrukkelijk en openlijk distantieert van elke vorm van extremisme en terrorisme.

-Bij brief van 29 augustus 2014 aan staatssecretaris Dekker herhaalt SIO dit standpunt.

-Per 5 september 2014 is de bestuurder uitgeschreven bij SIO.

04. Alles mooi en wel, maar vindt de rechter dat ook?

Jazeker, de rechter oordeelt als volgt: “Blijkens al deze stukken is sprake van het afstand nemen van de opvattingen binnen een week na de oproep door de bestuurder op Facebook. De brief van SIO aan de staatssecretaris van 29 augustus 2014 en de uitschrijving van de bestuurder als bestuurslid per 5 september 2014 dateren weliswaar van enige tijd later, maar sluiten aan op het uit de eerdere stukken blijkende standpunt van SIO dat de positie van [persoon] onhoudbaar is. Uit de op de vragenlijst van de verslaggever van Trouw door SIO als op te nemen citaat verstrekte passage blijkt bovendien dat SIO bereid was en een poging heeft gedaan in een landelijk dagblad publiekelijk afstand te nemen van de oproep van de bestuurder. Dat de desbetreffende passage vervolgens niet in het krantenartikel terecht is gekomen, is niet aan SIO toe te rekenen.”

05. Maar staatssecretaris Dekker zegt ook dat SIO niet wilde meewerken aan onderzoek van de Onderwijsinspectie?

Nou, ook dat dat ligt iets genuanceerder. Omdat Dekker vreesde dat SIO bedenkelijke ideeën zou meegeven aan haar leerlingen, wilde hij dat SIO mee ging werken aan het onderzoek van de Inspectie. SIO vond dat niet nodig, omdat zij al afstand hád genomen van de oud-bestuurder.

06. Ja, maar je moet toch ook een beetje goede wil tonen?

Een correcte vraag, maar SIO wilde eerst weten onder welke voorwaarden de Inspectie op bezoek kwam, en daarnaast betwistte SIO ook dat er een wettelijke grondslag bestond voor dat onderzoek. SIO vermeldt als definitief uitsluitsel over de medewerking dat zij, ik citeer de rechter: “de wettelijke instructie en vordering van de Inspectie afwacht en tot haar dienst staat.” SIO wilde dus best graag meewerken, maar niet zonder informatie over de wettelijke kaders. De bal lag dus weer in het veld van de staatssecretaris.

07. En wat zei staatssecretaris Dekker?

Het bijzondere is dus dat de Inspectie na dat SIO-verzoek om informatie geen contact meer met SIO opgenomen heeft (!), maar wel de staatssecretaris berichtte “dat de SIO niet wilde meewerken”. Ja, dan is Dekker natuurlijk niet blij. Of de Inspectie hier de secretaris verkeerd heeft geïnformeerd, is niet duidelijk.

08. Wat betekent deze uitspraak van de raad van State heel concreet?

In het kort is nu dus duidelijk vastgesteld dat staatssecretaris Dekker geen “gegronde redenen als bedoeld in artikel 4:35 van de Awb” kan aanvoeren om SIO niet te erkennen én te bekostigen. Met andere woorden: de rechter zegt dat SIO tijdig en publiekelijk afstand heeft genomen van de oud-bestuurder en dat het ook mee heeft willen werken aan het onderzoek van de Inspectie, maar dat de laatste niet ingegaan is op die uitnodiging. Dat is nogal wat. Daarom moet Dekker vóór 1 augustus 2017 de Stichting Islamitisch Onderwijs bekostigen.

09. Wat betekent ‘bekostigen’?

Het komt er op neer dat SIO subsidie mag en moet ontvangen om het onderwijs vorm te geven. Formeel heet dat ‘startbekostiging, aanvullende bekostiging en reguliere bekostiging voor de periode van 1 augustus 2017 tot 1 januari 2018’ Het moet zo snel omdat Dekker eerder al op 25 augustus 2011 had besloten om deze gelden toe te kennen. Er geldt een termijn van vijf jaar. SIO mag van start.

10. Komt er weer een talkshow over de islamisering van Nederland?

Dat is zeer wel mogelijk. Het is immers komkommertijd en de meningenmensen moeten ook weer dag in dag uit de kolommen vullen. Onder druk van de publieke opinie verwacht ik overigens niet dat het bij de uitspraak van de Raad van State blijft. Dekker heeft al aangegeven dat wat hem betreft dit varkentje nog niet gewassen is. Hij heeft de inspectie gevraagd om “meteen in de gaten te houden of deze school voldoet aan de wettelijke kwaliteitseisen voor het onderwijs. Is dit niet het geval, dan zal de inspectie handhaven.” En wethouder Kukenheim van Amsterdam is ook nog niet gerustgesteld: “Ik heb nog steeds zorgen over dit bestuur”, zegt ze.

Er is dus geen sprake van een knieval voor de islam. Er is goddank sprake van een goed werkend rechtssysteem, waar mensen ook tegen de overheid hun recht kunnen halen. Maar dan moeten de diverse overheidsvertegenwoordigers ook een glaasje cool-it nemen…

Publicist over religie, politiek en media. Eindredacteur bij Nieuwwij.nl en voorzitter van Humanislam.com