Aan het einde van zijn experimentele film ‘Le livre d’image’ (2018) – ‘Bildbuch’ in de Duitse bewerking – over de situatie waarin de mensheid zich bevindt en de dreigende crises van onze tijd, zegt de Franse filmlegende Jean-Luc Godard: “Geloof me, we zijn niet droevig genoeg om van de wereld een betere plek te maken.” Het is een triest stemmende conclusie, maar wie het boek ‘De onbewoonbare aarde’ van de Amerikaanse schrijver en historicus David Wallace-Wells leest, begrijpt het waarom van de gedachte.

STEUN RO

De opwarming van de aarde kan tegen 2100 meer schade aan de Amerikaanse economie toebrengen dan zelfs de grote financiële crisis van 2008 deed. Deze boodschap staat in een recent 1600 bladzijden dik rapport van het Amerikaanse National Climate Assessment (NCA), de Nationale Beoordeling van het Klimaat, in opdracht van het congres uitgewerkt en geschreven door wetenschappers van dertien overheidsagentschappen met hulp van andere wetenschappers. De genoemde conclusie vond ook zijn weg naar het boek ‘De onbewoonbare aarde’ van de Amerikaanse schrijver en historicus David Wallace-Wells. Hij beschrijft hierin de complexiteit en verwachte chaos van de gevolgen van de klimaatverandering waarmee de planeet en dus ook wij worden geconfronteerd, nu en in de toekomst. Het is een klimaatverandering die gemakshalve nogal eens wordt teruggebracht tot de uitstoot van CO2 en de angst voor de stijgende zeespiegel als gevolg van de smeltende ijskappen. Het is echter allemaal veel en veel erger, zo legt David Wallace-Wells in zijn boek uit. Klimaatverandering is geen langzaam proces, zoals vaak wordt gedacht, iets wat we volgens menige opportunistische politicus met de nodige techniek nog wel kunnen stoppen. Met de onheilspellende gevolgen ervan hebben we namelijk nu al te maken: hete zomers, grote droogten, verwoestende overstromingen en orkanen. Natuurrampen waarvan we vroeger maar zo heel af en toe hoorden, zetten tegenwoordig jaarlijks het leven van miljoenen op zijn kop. Mozambique dat in korte tijd twee keer wordt getroffen door een verwoestende cycloon. Het is het nieuwe normaal. In dit nieuwe normaal is het recente bericht dat er in India zo’n 800.000 mensen worden geëvacueerd vanwege de komst van de orkaan Fani al klein nieuws, een ver-van-ons-bed-show.

Veel mensen, zo zegt David Wallace-Wells, beschouwen de opwarming als een soort schuld, moreel en economisch, die is opgebouwd sinds het begin van de industriële revolutie. In dit kader wordt ook wel gesproken van “de wraak van de tijd”. Die schuld zou nu, enkele eeuwen later moeten worden betaald. Echter, meer dan de helft van het CO2 toegevoegd aan de atmosfeer door het gebruik van fossiele brandstoffen, is uitgestoten in de afgelopen drie decennia. Het klimaatverdrag van de Verenigde Naties is ondertekend in 1992. Daarmee was de wetenschappelijke kennis over dit onderwerp een algemeen aanvaard feit. En toch hebben we daarna net zoveel rotzooi in de lucht uitgestoten, terwijl we wisten wat we deden, als in al die eeuwen dat we ons niet bewust waren van de gevolgen van ons handelen. Dat gezegd hebbend, de legendarische Duitse wetenschapper en ontdekkingsreiziger Alexander von Humboldt zag al in zijn tijd, aan het einde van de achttiende, begin negentiende eeuw, een verband tussen klimaatverandering en menselijk handelen.

David Wallace-Wells is geen klimaatactivist, zegt hij zelf. Sterker, hij ziet zichzelf niet eens als natuurliefhebber en woont al zijn hele leven in steden. Hij is naar eigen zeggen: “net als elke andere Amerikaan die zich zijn of haar hele leven niets heeft aangetrokken van, en zich maar al te graag heeft laten misleiden over, klimaatverandering, de grootste bedreiging waarmee het menselijk leven op aarde ooit te maken heeft gehad, een bedreiging met een ongekende reikwijdte, te weten die van het leven zelf”.

David Wallace-Wells: De onbewoonbare aarde (De Bezige Bij, 272 pgs. paperback €22,99, e-boek €12,99)

In ‘De onbewoonbare aarde’ brengt David Wallace-Wells de laatste wetenschappelijke inzichten samen tot wat gezien kan worden als een schokkende aanklacht. Een aanklacht omdat we er volgens de schrijver “maar niet in slagen om een betere toekomst voor ons te zien, laat staan dat we naar zo’n idee handelen”. Hij vertelt ons alles wat we niet willen maar volgens hem wel moeten weten over klimaatverandering.

Ex-muziekjournalist. Ruilde in de jaren 90 redactiestoel muziekblad OOR in voor een hangmat in de Amazone.