De regionale regering van Koerdistan heeft haar ziel verkocht aan Turkse oliejagers en Irak betaalt de prijs. Genel Energy is een dergelijk bedrijf, en de schuld die het heeft opgebouwd houdt de regio inmiddels in de greep.

STEUN RO

Uit nieuwe documenten blijkt dat de regionale regering van Koerdistan (KRG) nog 137 miljoen dollar verschuldigd is aan Genel Energy PLC, een Brits-Turkse onderneming die net voor het begin van de Amerikaanse bezetting van Irak is begonnen met de exploitatie van de olievelden van Koerdistan. De KRG is het bedrijf dit bedrag verschuldigd ondanks het feit dat Genel Energy in juni van dit jaar reeds 33,7 miljoen dollar had betaald.

Hoe internationale oliemaatschappijen Iraaks Koerdistan binnenkwamen

De ontwikkeling van fossiele brandstoffen in Iraaks Koerdistan is van enorm belang geweest voor de politieke economie van de regio. Het is ook een van de belangrijkste factoren geweest waardoor de Koerdische regio de autonomie heeft gekregen die zij thans geniet.

De exploitatie van olie en gas in de regio die bekend staat als de Koerdische Regio van Irak (KRI) is echter niet altijd zo geregeld geweest.

Een blik op de recente geschiedenis leert dat de olie-exploratie in de gebieden die nu deel uitmaken van de KRI, vóór 2004 beperkt was. De bezittingen van Irak waren in 1975 volledig genationaliseerd en de Baath-regering van Saddam Hoessein was eenvoudigweg niet geïnteresseerd in de ontwikkeling van de regio’s die hoofdzakelijk door Koerden worden bewoond.

Bovendien werd het verzet van de Koerden tegen de activiteiten van de centrale regering in hun gebieden vaak beantwoord met sabotageacties.

Toch is er al meer dan een eeuw uitgebreide kennis over de olie- en gasvoorraden in de regio. Het Chemchemal-gasveld werd reeds in 1921 ontdekt, het Khor Mor-gasveld in 1953, het Demir Dagh-olieveld in 1960, en het Taq Taq-olieveld in 1978.

De vroegste put die werd geboord – Chia Surkh genaamd – bestaat al sinds 1901.

Tussen 1991 en 2004, tijdens de Koerdische onafhankelijkheidsstrijd, werd er in Taq Taq weinig geëxploreerd voor plaatselijk gebruik, maar door de sancties die Irak door de VN waren opgelegd en de onzekere politieke en veiligheidssituatie, kon geen enkel internationaal bedrijf in de regio actief zijn.

Zeker de Koerden hadden noch de kennis, noch de middelen om dat te doen.

Een Turkse onderneming grijpt de olierechten vlak voor de invasie van Irak

De Amerikaanse invasie van Irak in 2003 en de omverwerping van Saddam Hoessein leidden tot een toevloed van internationale bedrijven in Koerdistan. Onder deze olie- en gasexploitanten bevonden zich de Zwitserse groep Addax, het Noorse DNOASA, de VAE’s Dana Gas en Crescent Petroleum, en het Canadese Western Zagros Resources.

De exploratie van Iraaks-Koerdische olievelden begon in 2004, en werd uitgebreid onder minister van Natuurlijke Hulpbronnen Ashti Hawrami, die in 2006 werd aangesteld.

Op één uitzondering na. Enkele maanden voor de invasie van Irak in maart kroop een weinig bekend bedrijf Iraaks Koerdistan binnen om een contract te tekenen met de Koerdische Democratische Partij (KDP).

Het bedrijf, Genel Energy, gesteund door grote Turkse investeerders, tekende in juli 2002 in het geheim een contract voor productiedeling voor het Taq Taq-veld, en wijzigde dit in januari 2004. Het was de eerste oliemaatschappij die een nieuwe oliebron bouwde in Iraaks Koerdistan na de val van Saddam Hoessein.

Genel Energy werd in 2002 precies voor dit doel opgericht door de eigenaar van Çukurova Holding, Mehmet Emin Karamehmet, en zijn zakenpartner Mehmet Sepil. In 2011 fuseerde Genel Energy met Vallares, van Nathaniel Rothschild.

Dit nu Anglo-Turkse bedrijf behield de naam Genel Energy bij de fusie ter waarde van 2,1 miljard dollar.

Het jaar daarop werd een geheime energiedeal gesloten tussen Turkije en de KRG, om hun activiteiten te distantiëren van de centrale regering in Bagdad, die grondwettelijk verantwoordelijk is voor alle Iraakse olie. De twee spanden samen om een traditionele pijpleiding te omzeilen en een eigen pijpleiding aan te leggen, zodat zij ongeveer een miljoen vaten Iraakse olie per dag (op dat moment een derde van de Iraakse olieproductie) rechtstreeks van de velden van Genel in Koerdistan naar Turkije konden transporteren. In afwachting van de nieuwe pijpleiding vervoerde Genel Energy naar verluidt 500 vrachtwagens per dag over land naar de Turkse grens.

De voormalige president-directeur van British Petroleum (BP), die Genel Energy leidde, werd in dit plan gevolgd door grote Amerikaanse oliemaatschappijen, Exxon Mobil, Chevron en anderen, waardoor de Koerdische plannen om de controle van Bagdad over olietransporten uit de regio Koerdistan te breken, werden versterkt.

Een drijvende kracht achter deze manoeuvres was de vastberadenheid van de Turkse president Erdogan om zijn land minder afhankelijk te maken van de invoer van Russische en Iraanse olie en op zoek te gaan naar goedkopere bronnen. Begin 2013 sloot Erdogan een deal met de premier van de KRG, Nechivan Barzani, om het Turkse aandeel in de Koerdische olie te vergroten en te onderhandelen over de voorwaarden voor een rechtstreekse pijplijn naar Turkije.

Het was een klap voor de soevereiniteit van Irak, aangezien de Turks-Koerdische overeenkomst het toezicht van Bagdad op zijn natuurlijke rijkdommen en zijn toegang tot de fondsen uit de olieverkoop nog verder zou beperken.

Genel Energy bezit momenteel rechten in ten minste zes productie-sharing contracten (PSC’s) in Iraaks Koerdistan en is de grootste olieproducent in de regio. Het is de enige onderneming die meer dan één productielicentie in de regio bezit, waardoor de samenwerking van de KRG met de Turkse oliemaatschappij uniek is. De enige andere activiteiten van Genel Energy zijn te vinden in Somaliland, een ander land dat Turkije probeert te controleren.

Een kaart van Genel energy’s productieactiviteiten in Iraaks Koerdistan. Bron: genelenergy.com

 

Het oliegeschil Bagdad-Erbil

Onenigheid tussen Bagdad en de KRG over de olieproductie is een van de hardnekkigste redenen voor het gebrek aan eenheid in Irak op dit moment. Er zijn drie redenen waarom een duurzame oplossing van dit geschil buiten bereik lijkt.

De eerste reden is van juridische aard en betreft het recht om olie uit te voeren in het kader van het federale systeem van Irak. In de grondwet van Irak, die in 2005 werd geratificeerd, staat dat de olie van het land “het eigendom is van het gehele volk van Irak” en dat de olie-inkomsten dus over het hele land moeten worden verdeeld. Het is duidelijk dat de KRG haar zin wil doordrijven en een groot deel ervan met de Turken wil delen.

De tweede reden is wantrouwen, geworteld in de wens van de KRG om onafhankelijke inkomstenstromen te controleren, vrij van de grillen van Bagdad, en de terughoudendheid van de laatste om het Koerdische separatisme te financieren dat de kop opstak in het referendum van Erbil in 2017.

De derde is van financiële aard, aangezien de banden en de afdrachten met betrekking tot de oliebegroting verder worden bemoeilijkt door de verplichtingen van de KRG aan schuldeisers die de regio miljarden dollars hebben geleend tegen toekomstige olieleveringen. Deze schulden vormen een actieve bedreiging voor de Iraakse economie.

In 2014 was de KRG begonnen met de eenzijdige export van olie via een pijplijn door Turkije. Al snel kwamen daar de velden van Kirkuk bij – nadat de Iraakse troepen zich tijdens de ISIS-aanval uit het gebied hadden teruggetrokken – en steeg de export tot meer dan 500.000 vaten per dag (bpd). De botsing tussen Bagdad en Erbil bereikte zijn hoogtepunt in 2017 als gevolg van het referendum dat een “onafhankelijk” Koerdistan dreigde af te scheiden van Irak.

Onmiddellijk na het referendum, waarin Erbil niet alleen probeerde zich politiek af te splitsen van Bagdad, maar ook ten onrechte de olievelden van Kirkuk opeiste als zijn eigen, rukten federale strijdkrachten en geallieerde milities op om Kirkuk en zijn olievelden terug te vorderen.

De Regionale Regering van Koerdistan (KRG) was aangemoedigd door de stroom van inkomsten die zij ontving via het Brits-Turkse Genel Energy en andere grote Amerikaanse oliemaatschappijen die in de regio actief zijn. Noch Turkije noch de VS zijn gebaat bij een sterk, verenigd en onafhankelijk Irak.

Turkije’s voortdurende schendingen van de Iraakse soevereiniteit

Het zijn niet alleen de oliehandelstransacties van de KRG die de Iraakse regering frustreren. De herhaalde schendingen van de Iraakse soevereiniteit door Turkije hebben ook de spanningen tussen Bagdad en Erbil doen toenemen.

Turkije toont niet alleen weinig respect voor de Iraakse soevereiniteit door zijn niet-aflatende grensoverschrijdende luchtaanvallen en grondoffensieven tegen de Koerdische Arbeiderspartij (PKK), maar ondermijnt ook de Iraakse territoriale integriteit door tientallen Turkse militaire bases op te richten, waarvan sommige zich op slechts 30-40 kilometer van de grens bevinden. Het lijdt weinig twijfel dat Ankara het vertrouwen heeft om op deze manier te handelen, niet in het minst vanwege de militaire en politieke dekking die de KRG in Noord-Irak biedt.

Ankara’s doelen zijn echter meer dan militaire. Turkije probeert de politieke koers van Erbil en de handelssector van de KRG te domineren via instellingen als Çukurova Holding. Deze groep ondernemingen is niet alleen actief in de oliesector, maar heeft ook de grootste belangen in de chemische, papier-, verpakkings-, staal- en textielsectoren van de KRG.

Men hoeft maar een blik te werpen op de grensovergang van Zakho of een korte wandeling te maken door de bazaar van Erbil of Duhok om te beseffen hoe groot in feite de voetafdruk van Turkije in Irak vandaag is. De invloed van Ankara in de oliesector van de KRG is slechts het topje van deze ijsberg.

En de familie Barzani heeft de Turken altijd graag binnengelaten.

Beschuldigingen omtrent een geheime deal

Het is geen geheim dat de leidende familie van de Iraakse regio Koerdistan, de familie Barzani, en hun politieke partij, de Koerdistan Democratische Partij (KDP), al tientallen jaren een zeer nauwe band hebben met Turkije.

Vanaf 1992 tot en met 1998 heeft Turkije de KDP geholpen het grootste deel van de Iraaks-Koerdische regio in handen te krijgen. In ruil daarvoor heeft de KDP zich nooit verzet tegen het Turkse optreden tegen de Koerdische Arbeiderspartij (PKK) op haar grondgebied. De PKK is een populaire Koerdische socialistisch-nationalistische politieke en militaire beweging die thans voornamelijk is gevestigd in de Koerdische meerderheidsregio’s in het zuidoosten van Turkije en het noorden van Irak, en is Turkije al decennia lang een doorn in het oog.

De betrekkingen tussen Turkije, dat de Koerdische bevolkingsgroepen zowel binnen als buiten zijn grenzen heeft vervolgd, en de KDP zijn echter niet alleen gericht op een politiek en veiligheidsverbond. Er zijn samenwerkingsverbanden op elk gebied. Jarenlang is er sprake geweest van een geheime overeenkomst voor 50 jaar tussen Turkije en de KDP, hoewel het onduidelijk is gebleven wat deze overeenkomst precies inhield.

De oprichting van Genel Energy vlak voor de invasie van Irak, met als doel de onaangeboorde olievoorraden van Koerdistan te exploreren en te produceren, past echter precies in de geschiedenis van heimelijke afspraken tussen de twee.

Maar hun belangen komen niet altijd overeen en het is niet ongebruikelijk dat Turkije en de Barzani’s het hard spelen tegen elkaar.

“Een van de beschuldigingen in de regio is dat 42 miljard dollar van het geld van de familie Barzani op banken in Turkije staat,” zegt de Iraaks-Koerdische politicus Polat Bozan. “Barzani heeft 42 miljard dollar van de olie van Koerdistan geïnvesteerd in Turkse banken en dit wordt door Turkije tegen Barzani gebruikt.”

Volgens Bozan houdt Turkije de familie Barzani in een ijzeren greep door de tegoeden die het in handen van Turkije heeft gelegd. “Het is zeker dat de olie van Koerdistan in de overeenkomst is opgenomen,” zegt hij.

Genel Energy’s greep op olie uit Koerdistan

Zeker is dat het Brits-Turkse bedrijf Genel Energy de KRG in een ijzeren greep houdt, ondanks de recente pogingen van de KRG om die greep te breken.

In een verklaring van 20 augustus verklaarde Genel Energy dat het van het KRG-ministerie van Natuurlijke Hulpbronnen bericht had ontvangen over zijn voornemen om de productieverdelingscontracten (PSC’s) voor Bina Bawi en Miran te beëindigen.

Het bedrijf zei dat het “geen grond” ziet voor een dergelijke stap en dat het “stappen zal ondernemen om zijn rechten te beschermen”.

De gasvelden van Bina Bawi en Miran bevatten naar schatting 14,8 biljoen kubieke voet ruw gas, dat Genel Energy volgens Bloomberg van plan was te exporteren naar een groeiende markt in Turkije.

Een kwitantie van de betalingen tussen de KRG en Genel Energy. Bron: genelenergy.com

Het is onwaarschijnlijk dat deze contracten daadwerkelijk zullen worden beëindigd, aangezien de regionale regering van Koerdistan Genel Energy nog $137 miljoen dollar schuldig is, ondanks het feit dat zij het bedrijf in juni van dit jaar $33,7 miljoen dollar heeft terugbetaald. Koerdistan, en dus Irak, zal dus in de nabije toekomst onder financiële druk blijven staan, tenzij de politieke tendensen aanzienlijk verschuiven en Bagdad het voortouw neemt om zich te ontdoen van zijn 18 jaar oude NAVO-strop.

———–

Dit stuk publiceerde ik ook in het engels op TheCradle.co op 13 september 2021.

Waardeer dit artikel!

Dit artikel las je gratis. Vond je het de moeite waard? Dan kun je jouw waardering laten zien door een kleine bijdrage te doen.

Zie hier voor meer informatie!

Mijn gekozen waardering € -
hedwigkuijpersjournalist@gmail.com'
Hedwig is een zeventalige Belgische auteur. Zij vertoeft graag in het Midden-Oosten en brengt daar verslag van de huidige stand van zaken. Haar favoriete onderwerpen zijn dan ook Iran, Syrië, en de Koerdische kwestie. Daarnaast schrijft Hedwig over allerhande onderwerpen die zij zelf interessant of bizar vindt. Denk daarbij aan kwesties in de Europese politiek, geschiedenis en True Crime. Naast de gebruikelijk Europese talen (Nederlands/Frans/Engels/Duits), spreekt Hedwig vloeiend Turks, Koerdisch en Perzisch. Momenteel verdiept zij zich ook in de Arabische taal. Je kunt haar e-mailen en terug vinden op twitter. Ze schrijft sporadisch over de verschillende Koerdische partijen op haar eigen engelstalige blog.