Poetin bouwt die brug zelf wel

Meer dan tweeduizend jaren scheidden de twee, maar een ijskoude oud-spion van de KGB is weer eens de slimste leerling van de Chinese generaal Sun Tzu.

Dank u wel! Zie daar het vredesakkoord van Minsk: de Russische annexatie van de Krim komt niet in gevaar, Oost-Oekraïne krijgt decentraal bestuur – ofwel is de facto zo goed als onafhankelijk – en een Navo-lidmaatschap voor het hele land is ver achter de horizon geduwd. Niet verwonderlijk dus, die krantenkoppen dat Poetin heeft gewonnen, al heeft het hem ook wel wat gekost.

Maar hoe heeft hij dat voor elkaar gekregen, terwijl hij eigenlijk de zwakkere partij is? Want dat is Rusland nog steeds, als je de militaire macht van VS en alle Europese lidstaten bij elkaar optelt. Het antwoord kan niet anders luiden dan dat hij de betere strateeg is. En dat hij de lessen van krijgsheer-filosoof (ja, die combinatie bestaat) Sun Tzu, of-ie ze nou gelezen heeft of niet, beter in de praktijk brengt.

Bedrog

Een van de hoofdregels van Sun Tzu, die rond de vijfde eeuw voor ónze jaartelling De kunst van het oorlogvoeren schreef, is dat alle oorlogvoering gebaseerd is op 'misleiding'. Aha! De gedachten gaan meteen uit naar de meesterzet van Poetin om de Krim te laten bezetten door soldaten zonder uniform – wie herinnert ze niet, die zwartgeklede mysterieuze mannen. Intussen bleef de president doodleuk ontkennen dat zijn land zich met de strijd bemoeide. En voor het Westen ook maar over een antwoord had nagedacht, was het al te laat: de Krim was de facto een provincie van Rusland.

Voor voldongen feiten stellen en doen alsof je neus bloedt. Klassiek.

Nog zo een: wie zwak is, moet sterk lijken. Poetin calculeerde in dat Europa te verdeeld zou zijn om echt een militaire vuist tegen hem te durven maken, en speelde op die angst in met pesterijen zoals de onderzeeboot in de wateren bij Zweden – een kunstje dat hij ook al eens met bommenwerpers in het luchruim flikte. Spierballen laten rollen.

Beer

Het advies van Sun Tzu om verdeeldheid te zaaien onder je vijanden, hoefde de Rus eigenlijk niet in praktijk te brengen. Die zorgden daar zelf wel voor. Waar landen als Polen en de Baltische staten ronduit wantrouwend staan tegenover de Russische beer met wie ze een landsgrens delen, zien Duitsers dat beestje meer als een ietwat brommerige kameraad met wie het prima zaken doen is. Laten we het over de uitgesproken bewondering van de Hongaarse premier Orbán voor Poetin maar helemaal niet hebben.

Dus kregen de rebellen in het Oosten steeds zwaardere en steeds geavanceerdere wapens, en drongen ze het leger van Kiev steeds verder terug, terwijl de discussie in Europa ging over economische sancties, en vooruit dan, het leveren van nachtkijkers.

En hoe verder de ramp met de MH17 naar de achtergrond verdween, hoe meer zelfs aan die sancties getwijfeld werd. Poetin kon zo de strijd geduldig verder opvoeren, in de wetenschap dat hij geen grote militaire risico's (ook Russische moeders houden niet van body bags) nam. De Amerikanen snapten dat beter dan hun Europese bondgenoten, het is verre van ondenkbaar dat John Kerry's openlijke speculeren over wapenleveranties het bestand mede heeft geforceerd.

Terrein

En wat is nu het verschil met vorige zomer? Loehansk en Donetsk zijn in handen van de rebellen, sterker nog, die hebben terrein gewonnen. Over de Krim hoeven we het niet eens meer te hebben.

Een van de gevleugelde uitdrukkingen van Sun Tzu, die overigens niet met honderd procent zekerheid aan hem toegeschreven kan worden, is dat je je vijand een 'gouden brug' moet bieden om zich over terug te trekken. Dat hadden we misschien kunnen en moeten doen, in een eerdere fase. Maar ach, Poetin bouwt die brug zelf wel, daar heeft hij ons niet voor nodig – wij mogen bij het kruisje tekenen.

Even afgezien van de methode, dat is niet in alle opzichten rampzalig. Neem de annexatie van de Krim: daar valt historisch gezien wel enig begrip voor op te brengen, zeker met de o zo belangrijke marinebasis die de Russen daar in navolging van de Sovjet-Unie hebben. Dat twistpunt werd al begin jaren negentig voorspeld, op grond van de breuklijn die nu eenmaal dwars door het land loopt, waarbij het Westen westwaarts blikt en het Oosten oostwaarts.

Mortiergranaten

Het tragische van dit alles is vooral dat het 'voortsluimeren' van het conflict al zoveel mensenlevens, niet alleen van soldaten maar ook van onschuldige Oost-Oekraïense burgers, heeft gekost. En misschien nog zal kosten. Want het is allerminst zeker dat het nu definitief voorbij is met de mortiergranaten, kogels en bommen. Eerst zien, dan geloven, is de houding van vrijwel alle betrokkenen – het vechten ging de eerste dag gewoon door.

De vraag die dan ook niet ontweken kan worden, is hoever wij zelf bereid zijn om te gaan. Defensiebudgetten verhogen is een ding, je eigen manschappen sturen een tweede. Intussen zal Vladimir vast een andere oud-Chinese raad van Sun Tzu in praktijk brengen, door maximaal gebruik te maken van elke gelegenheid die de vijand hem biedt.

Dat boek is overigens gewoon in het Nederlands te lezen. We hebben geen excuus.

Mijn gekozen waardering € -

Journalist en columnist. Schrijft over alwat voor zijn pen komt, van Haagse politiek tot terrorisme. Beukt er graag op los met de filosofenhamer. Classicus en volgeling van Dionysus, liefhebber van spot en ironie, slaat nooit een cappuccino af.