Forward! Hope! Change! Obama’s overwinningsspeech vernietigt het filosofische fabeltje dat linksige politici zouden terugschuwen voor retorisch geweld.

STEUN RO

Ja, het is een mooie toespraak. Maar dat wil niet zeggen dat ie niet heel gewiekst in elkaar zit. Want de speech van de herkozene staat bol van onversneden staaltjes klassieke retorica, zoals deze sterke analyse in de Volkskrant (ten dele online te lezen) laat zien. Alliteratie, anaforen, evidentia en exempla – die geven de inhoud net dat beetje extra kippenvel-potentie.

Terwijl de centrale slogan een lege huls is. Wat betekent dat in godsnaam, 'forward'? Het is al net zo abstract als het begrip 'change' dat Obama de vorige keer het Witte Huis in katapulteerde. Zonder referentiepunt zeggen de twee op zichzelf niets. Zeker nu we kunnen vaststellen dat de eerste termijn van de halfblanke president juist opvallend veel continuïteit inhield (vraag Osama maar eens naar het pacifistische gehalte van Obama). Tja, de VS zijn over de hele linie een gradatie rechtser dan het oude continent…

Intussen logenstraft Obama de stelling van de Amerikaanse filosoof Stanley Fish dat liberals (beter te vertalen als progressievelingen) niet denken in termen van gelijk krijgen maar gelijk hebben, omdat ze uitgaan van een absolute waarheid. Omdat ze in de traditie staan van denkers als Plato en Kant. Waardoor ze denken dat zij het op argumenten kunnen winnen, dat dankzij de voor iedereen toegankelijke Rede de feiten voor zichzelf zullen spreken.

Kiezersgunst

Nee, dan de Republikeinen – dat zijn de recht-van-de-sterkste volgelingen van Hobbes, Nietzsche en Rorty, filosofen die begrijpen dat er geen absolute waarheid is maar dat je alle (geoorloofde) middelen mag inzetten om de kiezersgunst te winnen. Dat het om je verháál gaat. Hoe je je boodschap effectief verpakt.

Ik volg hier overigens de uitleg van Rob Wijnberg, die Fish instemmend aanhaalt om de Nederlandse politiek te duiden. De linkse partijen zouden geen weerwoord hebben tegen Wilders omdat ze denken dat redelijkheid het langste duurt en dat het om goed beleid gaat. Die voorbeelden zullen er best geweest zijn, van een enkele ongelukkige minister die er zo over dacht en struikelde, maar de verkiezingsslogans bewijzen al vele jaren dat de linkse partijen ook niet vies zijn van een (allitererende) boodschap die verre van genuanceerd is.

Neem 'sterker en socialer' van de PvdA. Alsof de sterkste schouders nog niet de sterkste lasten dragen. Dat valt dus mee. Als het pluche onder de billen dreigt te verdwijnen. blijkt een enkel procentje nivelleren eigenlijk al weer voldoende om de balans te herstellen. Zo dramatisch was het allemaal niet kennelijk. En de oude 'asociale; wet van Rutte I gaat nu met een ander etiketje uitgevoerd worden door PvdA-kroonprins Lodewijk Asscher.

Ach, zoveel verschilt dat niet van de VVD, die op verkiezingsposters roept om minder begrip en meer straf voor misdadigers, maar intussen blij zal zijn als een paar procent meer misdrijven opgelost worden. Eenmaal in de arena, verandert vrijwel elke politicus in een geraffineerde vechtmachine, die af en toe louter om het electoraal effect woorden eruit slingert. Gewoon, omdat het lekker voelt voor de kiezer.

Zoals de verkiezingsslogan van D66: En nu vooruit! Nog zo'n abstract pareltje. Al dient gezegd dat de een dat dan net ietsje fraaier uitwerkt dan de ander. Een kwestie van smaak.

Forward!

Verschenen op: Trouw.nl, 13 november 2012

Journalist en columnist. Schrijft over alwat voor zijn pen komt, van Haagse politiek tot terrorisme. Beukt er graag op los met de filosofenhamer. Classicus en volgeling van Dionysus, liefhebber van spot en ironie, slaat nooit een cappuccino af.

Geef een reactie