Het is niet de eerste keer, maar het zal ook zeker niet de laatste keer zijn, een ongeval zoals die van het Deense team Vestas Wind op zaterdag 29 november. Zij voeren op een klif in de etappe van Kaapstad naar Abu Dhabi, met maar liefst 19 knopen kwamen ze abrupt tot stilstand. Sindsdien wordt er hevig gespeculeerd over hoe dit heeft kunnen gebeuren. Was het navigator Wouter Verbraak die een fout heeft gemaakt, of moeten we onze navigatie wat minder gaan vertrouwen? De eerste reacties uit het team zijn er al, en de vele speculaties lijken niet eens zo gek ver van de mogelijke waarheid te zitten.

STEUN RO

Het is niet de eerste keer, maar het zal ook zeker niet de laatste keer zijn, een ongeval zoals die van het Deense team Vestas Wind op zaterdag 29 november. Zij voeren op een klif in de etappe van Kaapstad naar Abu Dhabi, met maar liefst 19 knopen kwamen ze abrupt tot stilstand. Sindsdien wordt er hevig gespeculeerd over hoe dit heeft kunnen gebeuren. Was het navigator Wouter Verbraak die een fout heeft gemaakt, of moeten we onze navigatie wat minder gaan vertrouwen? De eerste reacties uit het team zijn er al, en de vele speculaties lijken niet eens zo gek ver van de mogelijke waarheid te zitten.

Eerste reacties

Schipper Chris Nicholson heeft de schuld al op zich genomen, het was één van zijn eerste reacties toen team Vestas op het eiland Mauritius aankwam. Hiervoor zaten ze op een mini eilandje in de Indische Oceaan met weinig communicatiemiddelen. De media stonden natuurlijk als hongerige wolven klaar om een verklaring van het team te krijgen. 'Het is duidelijk dat een menselijke fout heeft geleid tot de schipbreuk, daar kunnen we niet omheen. Daarvoor neem ik als schipper de volle verantwoordelijkheid', aldus Nicholson.

Op Mauritius aangekomen hebben de zeilers eindelijk wat rust en zal het gebeurde bij ze gaan inzinken. Het duurt dan ook niet lang voordat Verbraak zelf met een verklaring komt op zijn Facebook pagina: 'Ik heb een grote fout gemaakt. Zodra ik weer stroom in de laptops krijg, als deze de crash hebben overleefd, kan ik kijken hoe we het rif hebben gemist op de elektronische kaarten.' Nu wordt het duidelijk dat de crash gebeurde op het moment dat Verbraak aan het rusten was. 'Ik heb het gebied nog goed bekeken voordat ik ging liggen na een lange dag overleg over de tropische storm. Hier zag ik dieptes van 42 tot 80 meter.'

Voor vertrek van de tweede etappe had het team de route al bestudeerd, op papieren kaarten, Google Maps, en meer navigatie instrumenten. Maar vlak voor de start werd de route nog gewijzigd, Verbraak dacht dat hij met deze nieuwe route genoeg zou hebben aan zijn elektronische kaarten. 'Ik zat verkeerd. Nu probeer ik geen excuses te maken, maar wel wil ik antwoord geven op de vragen.' Het is een eerste verklaring van Verbraak, nadat we hoorden hoe Nicholson direct de schuld al op zich nam. Hier moeten we het voor nu even mee doen, het team zal de komende tijd het ongeval evalueren, samen met de onshore crew en andere betrokkenen. Ook wordt er een plan gemaakt over wat de volgende stappen voor Team Vestas zijn. Kijkend in de zeilmedia van de afgelopen week zijn er veel speculaties geweest, na deze eerste verklaring van de navigator lijken veel van deze speculaties dichtbij de waarheid te liggen.

Ogen op Verbraak

Direct na de bekendmaking van de crash waren de ogen als eerste gericht op de navigator, de persoon die de koers van het team bepaald. De Nederlander Wouter Verbraak wordt gezien als één van de topnavigators ter wereld. Op zijn dertiende besloot hij dat hij navigator wilde worden op de, toenmalige, Whitbread Round the World Race. Dus ging hij zoveel mogelijk zeilen en volgde de studie Meteorologie, met daarna nog de master Sea Breezes in Sydney. Het vele zeilen en deze studies zorgden voor deelname aan grote zeilraces, de America’s Cup, Admirals Cup, Barcelona World Race en die droom, de Volvo Ocean Race. Races waarbij hij ook nog eens mooie resultaten wist neer te zetten, zo heeft de navigator een indrukwekkend CV. Een CV waarmee je niet verwacht dat hij een klif over het hoofd ziet. Toch blijven we allemaal mensen, en mensen maken fouten. Ook een professionele navigator als deze Nederlander, en een evenzo professionele en ervaren schipper als Nicholson.

Terwijl de bemanning in veiligheid werd gebracht gedurende de volgende dag, gingen de speculaties verder. Want zo’n groot navigator als Verbraak zal toch niet zo’n fout maken. Was het dan toch de navigatie die de ondieptes niet correct weergaf? Nu het team weer op de bewoonde wereld is, gaan ook de eerste beelden van de crash het internet over. Hier zien we de bemanning vlak voordat ze het rif raken al driftig over de reling kijken. Dat ze iets van een rif naderen lijken ze hier te vermoeden, maar dat deze zo dichtbij was duidelijk niet. Ian Walker, schipper van Abu Dhabi Ocean Racing, en Yann Riou, on-board reporter van Dongfeng Racing Team, laten beide weten dat ook zij moeite hadden met het spotten van dit specifieke rif.

'Toen wij daar langs voeren zeiden we al tegen elkaar hoe makkelijk je hier op vast kunt lopen in het donker', Walker is niet verbaasd dat dit ongeval is gebeurd. 'Wij kwamen daar langs in het daglicht, op de elektronische kaarten is het overdag al moeilijk te zien, laat staan ’s nachts.' Riou vertelt dat ook zij het rif op hun baan hadden liggen. 'Onze schipper Charles Caudrelier spotte het rif een paar dagen eerder al, maar dit was wel moeilijk te vinden. We moesten inzoomen op de specifieke plaats om het te zien. Wij vroegen ons dan ook af hoe je die plek moest zien als je niet eens wist dat deze er is. Dan zoom je er ook niet op in. Hoewel wij niet weten wat er precies is gebeurd aan boord bij Vestas, we kunnen het ons wel voorstellen.'

Navigatiefout?

We komen nu langzaam dichter bij het antwoord, maar de vraag blijft. Wist Verbraak, en de rest van de bemanning, dat dit rif zich hier bevond en kon hij het gewoonweg niet vinden op zijn elektronische kaarten, of was het toch de navigatie die hem in de steek liet? Uit zijn eerste verklaring kunnen we opmaken dat de navigatie hem in de steek liet. De navigator had tenslotte gekeken en zag dieptes van minimaal 42 meter. Het is iedereen vast wel eens overkomen in de auto, de navigatie die wegen (nog) niet kent, of juist een weg die niet bestaat wil gebruiken. Of je ziet jezelf ineens in het gras rijden op je scherm, terwijl je toch echt op het asfalt rijdt. In de auto lach je er nog om, hier zie je zelf (als het goed is) heel goed wanneer je van de weg raakt.

Op het water is dit lastiger, ondieptes zijn prima te zien in het water, maar wel als het licht is. In het donker wordt dit een veel lastiger verhaal. Overigens zijn de kaarten die men aan boord gebruikt echt wel anders dan de navigatie in de auto, maar dit schetst wel een herkenbare situatie en wijst je erop dat navigatie niet altijd 100% te vertrouwen is. Dit is wat ook Campbell Field, professioneel navigator, verklaart. 'Software maakt je geen navigator. Eerst moet je kunnen navigeren, daarna moet je de sterke en zwakke punten van je elektronische gereedschappen kennen en begrijpen.' Waarmee hij bedoelt dat je ook met het wegvallen van die gereedschappen moet kunnen navigeren. Daarop besluit hij met een korte ode aan Verbraak: 'Wouter is één van de beste, en valt zeker in de categorie van uitstekende zeiler en navigator. Hij begrijpt de sterke punten en beperkingen van elektronica beter dan velen. Fouten zijn onoverkomelijk.' En dan is daar de eerste reactie van de navigator aan boord van Team Vestas Wind. 'Ik heb een grote fout gemaakt.'

Vervolg Team Vestas Wind

Team Vestas Wind keert voorlopig niet terug in de race, de boot heeft aanzienlijke schade gevaren en het is nog steeds de vraag of de boot gerepareerd kan worden. Op de tracker zien we de huidige status van het team: SUS, Suspended Racing, ofwel gestaakt. In de volgende etappe naar China gaan ze überhaupt niet starten. Mogelijk krijgen de mannen hierna de kans weer te starten in leg 4 van de Volvo Ocean Race, ook hierover horen we meer in de komende dagen. Het doel van het team is in ieder geval om op een bepaald punt weer mee te varen in de race. 

Anke Haadsma (1988) is een freelance watersportjournalist. Al haar hele leven zeilt ze en haar stage liep ze bij maandblad Zeilen. In 2010 studeerde ze af aan de School voor Journalistiek en begon ze met wat freelance werkzaamheden. In 2014 zette ze de stap om fulltime de watersport journalistiek in te gaan. Nu volgt ze internationale zeilraces (met een Nederlands tintje) en is ze regelmatig aanwezig bij zeilevenementen als communicatie professional of journalist.