Overal waar je kijkt ligt piepschuim op het strand van Ameland. Grote stukken, brokjes en in bolletjes uit elkaar gevallen styropor parels. Met de harde wind waait het lichte spul over het strand naar de duinen en zelfs daaroverheen. Honderden strandschoonmakers, milieujutters, speuren op het strand, in de duinen en in het achterland naar plastic en piepschuim; eilanders en badgasten werken samen aan een schoon strand.

STEUN RO

In de nacht van 1 op 2 januari 2019 verloor een van ’s werelds grootste containerschepen, de MSC Zoe, 277 containers. Als alles goed gaat kan het schip meer dan 19.000 in één keer vervoeren. Maar in die nacht ging het niet goed. Het was stormachtige op de Noordzee boven de Waddeneilanden en de containers tuimelden van het dek. De meeste zijn op de bodem van de zee beland en andere spoelden aan. Op Vlieland, Terschelling, Ameland, Het Rif en Schiermonnikoog en uit al die containers nam de stroming spullen mee naar de kust.

Schoenen en my little pony

De Noordzee spuwde slippers, bootschoentjes, werkschoenen, my little pony’s, kuipstoeltjes, koelkasten en diepvriezers, grote speelgoedauto’s, generatoren, benzinetanks, flat screen tv’s, IKEA-kastjes, krukjes, dekbedden, toppers, klapstoeltjes, barbiepoppen, kussens, lampen, autobanden, manden, rieten harten, kransen en kinderjasjes uit. Het lijken gouden tijden voor jutters, maar de eilanders onderkennen de keerzijde.

Piepschuim

Het spul zat verpakt in plastic en de grote stukken waren ingepakt met piepschuim en latten. Al dat verpakkingsmateriaal spoelde mee naar het strand en zorgde voor een enorme vervuiling. Tonnen aan goederen en verpakkingsmateriaal lagen in een metersbrede strook kilometers lang op de anders zo schone eilandstranden.

Jutten en opruimen

Eilanders begonnen met het opruimen van de rommel en het jutten van wat nog bruikbaar was en gemeenten en terreinbeheerders organiseerden opruimacties. Dat sprak vele eilandliefhebbers aan en in het weekend reisden velen van het Nederlandse vasteland en uit Duitsland naar het eiland, om de handen uit de mouwen te steken. Veerdiensten Doeksen (naar Vlieland en Terschelling) en Wagenborg (naar Schiermonnikoog en Ameland) speelden er op in door de bootkaartjes tijdelijk goedkoper aan te bieden en gemeente Ameland schonk koffie en deelde broodjes kaas uit. De patatboer bracht broodjes kroket en de strandpaviljoens gaven een drankje en soep aan de milieujutters, als dank voor hun werk. Elk eiland had zo zijn eigen acties.

Familie Costa reist vrijdagavond 4 januari uit Borken om zaterdag de hele dag styropor en plastic te rapen. Marco (35), Steffi (35), Diego (9) en Luana (6) reageren op een twitterbericht, waarin een huisje wordt aangeboden aan strandopruimers. Zonder huur te betalen kunnen ze terecht in de Suudooster in Hollum op Ameland en binnen een half uur na plaatsing van de tweet zijn zij de eersten die reageren. In sneltreinvaart pakt familie Costa tassen om de laatste boot nog te kunnen halen.

Buren en vuurtoren

Elke zomer verblijven de Costa’s in Buren en eigenlijk kennen ze Hollum alleen van de vuurtoren. Daar rijden ze dan op de fiets naar toe, beklimmen de toren en fietsen daarna terug naar Buren. “Nu hebben we gezien dat Hollum ook mooi is”, zegt Marco Costa. Maar daar kwamen ze niet voor. Ze kwamen voor het strand van hun geliefde Buren en daar zijn ze zaterdagochtend al bijtijds te vinden.

Om half één rijden ze op een platte wagen mee naar de Ho’n, het meest oostelijke puntje van het eiland en een prachtig woest natuurgebied. Ruben Smit was hier niet voor niks veel te vinden om opnames te maken voor zijn film WAD. Het is een gebied waar de natuur volledig zijn gang kan gaan. Er zijn geen hekken en verwijsbordjes, er loopt geen fietspad door. Het zijn alleen maar duinen en duintjes die ontstaan door verstuiven van zand, een proces waardoor het gebied elke dag verandert. Vader en moeder Costa willen hun kinderen leren dat als je in goede tijden van een gebied geniet, je er ook moet staan als er hulp nodig is, als het even niet goed gaat.

Milieuramp

De overboord geslagen containers zijn een milieuramp voor de duinen. Het styropor breekt in stukjes en de pareltjes zijn haast niet op te pakken. Ze zijn te klein en te licht en ze waaien alle kanten op en stuiven onder het zand. Daarom is de hulp direct nodig, om zoveel mogelijk nog niet uit elkaar gevallen piepschuim op te rapen.

Diego en Luana

De vingertjes van Diego en Luana blijven maar grijpen. Het weegt niets en het is niet moeilijk om te doen. Het is fantastisch dat zij en hun ouders zich ervoor inzetten, ook al is het koud op het strand en staat er een straffe wind. Op zondag 6 januari vertrekt de familie weer naar Duitsland, maar eerst gaan ze met de bus naar Buren. Ze willen ‘hun’ dorp dag te zeggen en nog even op het strand kijken om te zien dat het werk zin heeft gehad. In de nacht van zaterdag op zondag is er nauwelijks meer iets aangespoeld. Diego en Luana hebben op hun eerste schooldag na de Kerstvakantie wat te vertellen.

Hart vasthouden
Het eiland houdt intussen zijn hart vast vanwege de storm en springvloed die op komst is. Woensdag 9 januari zal het strand weer vol liggen, is de verwachting. Een fractie van wat er in de 277 containers zat is op de eilanden aangespoeld. Tonnen aan materiaal is nog te verwachten.

Jeanet de Jong is journalist op Ameland voor Persbureau Ameland en YouTube kanaal Ameland Vandaag, correspondent voor diverse media, uitgever en verteller van de vertelgroep Ameland Vertel! Ze schrijft over een grote diversiteit aan onderwerpen, haar hart ligt op de Wadden.