Zonnetje, wijntje, pasta met verse truffel, fruit de mer. Het leven is goed in Kroatië. Dat is wel eens anders geweest. Ik toog naar het Mediterrane land en reisde van de Istrische kust naar hoofdstad Zagreb om er al wijnsippend achter te komen hoe hard er wordt gewerkt aan een hernieuwde en betere gastronomie.

STEUN RO

Kroatië kent een eeuwenoude wijntraditie en toch zijn de wijnmakers heden ten dage aan het worstelen om het vak weer nieuw leven in te blazen. Oorlogen en het communisme zorgden ervoor dat endemische druivensoorten verdwenen, wijngaarden werden vernield en wijnmakers hun heil elders zochten. De keuken versoberde en de wijnbranche werd op z’n knieën gedwongen.

Na de meest recente oorlog – die de Federale Volksrepubliek Joegoslavië uiteen deed vallen waardoor Kroatië als autonome staat ontstond – begonnen boeren en nieuwsgierigen voorzichtig de schade op te nemen. Betrokken mensen redden wat er te redden viel, waardoor in ieder geval de endemische soorten teran (rood) en malvazija Istria hebben overleefd. Inmiddels worden er kwalitatieve wijnen gemaakt door bevlogen wijnmakers, staat er steeds vaker een Kroatische wijn op tafel in de rest van de wereld en kijken ze er met veel vertrouwen naar de toekomst.

Pula/Pola

Mijn reis begint in het kuststadje Pula in Istrië. Er zijn net feestelijkheden achter de rug en over de straten hangen vlaggen. Die van Pula, Kroatië, Europa én Italië. Dat zit zo: de regio is door de jaren heen overheerst door verschillende landen en republieken. Het oude Libanon (Fenicië), Griekenland, Oostenrijk, Hongarije en Duitsland, maar ook Rome en Venetië zetten er voet aan wal. De Italianen hebben de grootste stempel op Istrië gedrukt. De provincie is tweetalig, in de straten staan statige Venetiaanse gebouwen en ze eten er pasta. Heel veel pasta. Zoals pljukanci; handgemaakte dunne rolletjes deeg uit het noordwesten van Istrië. Ik at ze met ossenvlees en bieslook bij het restaurant van Deniz Zembo, een van de beste chefs van Kroatië aldus mijn gids. Zijn restaurant zit in het gelijknamige Hotel Amfiteatar, vernoemd naar het enorme, ovale amfitheater gelegen achter het hotel-restaurant in het centrum van Pula. Het theater is tweeduizend jaar oud en de moeite waard om te bezoeken voor het kleine ondergrondse wijn- en olijfoliemuseum.
Naast pljukanci eten de Istriërs ook graag maneštra, een stoofpot met aardappels, bonen en groenten en Istarska supa, een soep die in een keramieken pot wordt gemaakt van teranwijn, peper, suiker, olijfolie en geroosterd brood. Verschillende Kroaten die ik erover spreek, beginnen te lachen en met hun ogen te rollen als ik het over het stevige gerecht heb. Blijkbaar moeten je gemoedstoestand én je maag het aankunnen.

Niet te versmaden, de signature dish met octopus en truffel van San Rocco [Foto: San Rocco]

Gerechten als maneštra en Istarska supa vind je terug op de kaart van zogenaamde konoba’s: eetcafés waar ze traditionele maaltijden serveren, zoals La Cuxina, Osteria Istrian in Pula. Omdat de wijnbranche relatief kort geleden is begonnen met het likken van zijn wonden, struikel je in Istrië niet over de wijnbars, zoals je dat in Italië wel doet. Toch zijn er een aantal aanraders in Pula: Tappo en Enoteca Istriana.

Rovinj/Rovigno

Ten noorden van Pula ligt het idyllische kustplaatsje Rovinj. Waar in Pula gebouwen uit de tijd van Mussolini en het communistische Joegoslavië het straatbeeld domineren, doet Rovinj duidelijk meer kneuterig mediterraan aan. Smalle straatjes kronkelen naar het hoogste punt waar de Venetiaanse Sint-Eufemiakerk staat. De haven ligt vol met bootjes en langs de rotsige kust, pal aan het kristalheldere water, staan terrasjes uitgestald. Rovinj telt zo’n veertienduizend inwoners waarvan veel Italianen. In de zomer komen daar nog eens dertigduizend toeristen bij en dit aantal blijft groeien.

Dit artikel lees je gratis. Als het bevalt kun je onderaan een kleine bijdrage doen, zodat ik dit soort artikelen kan blijven schrijven

Rovinj is een van de rijkste en groenste steden van Kroatië. Omdat de omgeving niet heel vruchtbaar is, liggen er veel wijn- en olijfgaarden rondom het kuststadje. De olie is heel delicaat door de noordelijke ligging van de olijfbomen, maar vergis je niet, hij is behoorlijk pittig! Istrische olijfolie wint steeds meer aan populariteit en veel restaurants schenken hun eigen signature, zoals familierestaurant en wijnbar Puntulina waar ik neerstrijk voor een lunch in de zon. Op de kaart veel pasta en vis, schelp- en schaaldieren. Ik bestel kakelverse rauwe scampi, de lokale schelpdiertjes dondoli, tonijntartaar en octopussalade. Erbij natuurlijk een lokale witte wijn. Het terras is gebouwd tegen de rotsen op en onder mij schittert het water.

Kroatië verwelkomde in 2018 18,4 miljoen toeristen [Foto: Katja Brokke]

Een andere tip is Mediterraneo, in dezelfde straat als Puntulina waar je struikelt over de leuke tentjes. De cocktailbar zit verborgen achter een oude poort waarna je via een gang onder de huizen door naar de zee loopt. Aan de achterkant, op een strookje rots tussen de huizen en het water in, staan op verschillende hoogtes kleurige krukjes, stoeltjes en tafeltjes. Lieflijke bloemetjes maken het af. Als ik geen verplichtingen had, zou ik hier zomaar de rest van de dag kunnen slijten. Maar ik moet door, want de grootste wijnbeurs van Istrië en een overnachting en diner in Brtonigla wachten op mij.

Meer tips in Rovinj:
– Santa Croce voor verse vis.
– Valentino voor champagne en cocktails.
– Monte voor je portie Michelin.
– Male Madlene is heel klein, maar ook heel fijn.

Verstopt tussen de huizen en de zee in Rovinj ligt bar Mediterraneo [Foto: Katja Brokke]

Vinistra

Ik reis verder naar het noorden, richting Slovenië en Italië, met als eindbestemming Brtonigla waar ik dineer in boutiquehotel San Rocco en de dag later in konoba Morgan. Maar voordat ik het binnenland inrijd, stop ik in kustplaats Poreč waar ieder jaar begin mei wijnbeurs Vinistra plaatsvindt. De afgelopen twintig jaar is de beurs uitgegroeid tot meer dan tachtig deelnemers en komen er zo’n elfduizend bezoekers in drie dagen. Als je geïnteresseerd bent in Kroatische wijn, is dit een goede plek om kennis te maken.

De beurs nodigt ieder jaar gasten uit en ik had het geluk dat de Duitse sommelier Paula Bosch een proeverij gaf. Paula werd in 1981 de eerste vrouwelijke sommelier van ons buurland en is verknocht aan Kroatische wijn. Ik proef onder andere een single vineyard malvazija van Arman uit Mirna, de excellente biologisch-dynamische Amfora met tachtig procent malvazija van wijnhuis Kabola uit Momjan, de teran Barbarossa van Vina Tomaz uit Motovun en de Santa Elisabetta van Benvenuti Winery uit Mrvatska, ook een teran. Geen een wijn stelt teleur. De malvazija is duidelijk aromatisch en fris met fruittonen van appel en abrikoos. Teran is vol en robuust, met een hoog gehalte aan zuren en tannine.

Boškarin en boerensoep

Na een middag proeven en praten op een drukke beurs wacht de rust van het gehucht Brtonigla op mij. Het dorpje ligt middenin de groene heuvels nabij Buje, ten noordoosten van Poreč. Hier staat hotel San Rocco, een luxehotel waar je ook uitstekend luxe kunt eten. Fine dining met lokale producten. Polenta en verse kaas, carpaccio van rauwe witvis, octopus met truffel, een stukje boškarin (de endemische wit/grijze os met grote hoorns) omwonden met spek. Maar ook net buiten Brtonigla eet je uitstekend zo ontdek ik later. Bij een konoba op een kwartiertje rijden van San Rocco, schuif ik aan bij de familie Morgan die met hun restaurant een dusdanige reputatie hebben opgebouwd dat ze worden aangeraden door Michelin en het rond 21:00 uur propvol zit. En oh, wat is dat terecht. Op de kaart prijken traditionele streekgerechten. Ik eet er paté van wilde eend met verschillende huisgemaakte chutneys (proef de rodepeperchutney!), een boerensoep met groenten en wild zwijn, drie verschillende pasta’s met respectievelijk truffel, foie gras en kalfswang en een stukje zachte kalfswang met pompoengnocchi. Ik drink er een biertje bij en kijk ondertussen uit naar het ontmoeten van verschillende wijnmakers uit deze regio.

Pionier Clai

Die ontmoetingen beginnen bij wijnhuis Clai in Krasica. Oprichter Giorgio Clai en zijn compagnon Dimitri Brečević van wijnhuis Piquentum ontvangen mij ietwat katerig. Met zware stem, rode neus en kleine oogjes legt Giorgio uit dat ze de avond ervoor wat flessen wijn soldaat hebben gemaakt. Sterke koffie en een sigaretje doen veel goed.

Wijnmaker Giorgio Clai [Foto: Katja Brokke]

Giorgio is een van de eerste pioniers die het wijnmaken – nog tijdens de oorlog – weer oppakt. In 1994 begint hij met zijn eerste wijngaard. Het wijnhuis verhuist daarna twee keer om uiteindelijk op zijn huidige plek neer te strijken. Anno 2019 heeft hij 10,5 hectare wijn- en vijf hectare olijfgaard waar hij biologisch-dynamische wijnen maakt van malvazija, revosk (rood), chardonnay en plavina en drie pittige olijfolies. Dimitri is in 2007 Giorgio komen helpen omdat de gezondheid van Giorgio verslechterde en sindsdien zijn ze bezig om het proces zo natuurlijk mogelijk te houden, in tegenstelling tot concullega’s die juist investeren in modernisering. Mooi om te zien, is het verschil in hoe beide mannen hun wijn het liefst hebben. Giorgio houdt van stevig en hoog in alcohol, Dimitri, die een jongere generatie wijnmakers vertegenwoordigt, houdt van fris, licht en laag in alcohol. Dat wil nog wel eens tot discussies leiden, maar Giorgios wil is wet! Gelukkig heeft Dimitri ook zijn eigen wijnhuis.

Fris en fruitig

Op zo’n twintig minuutjes rijden van Clai vind je wijnhuis Kozlović in Momjan. Hier heeft de jongere generatie het voor het zeggen en dat proef je terug in de wijnen: jong, fris, fruitig en laag in alcohol. Gianfranco en Antonella Kozlović behoren tot de vierde generatie die de leiding heeft over het wijnhuis. De eerste generatie begon al in 1904 met het produceren van wijn in en om de Valle-vallei en inmiddels telt het landgoed een modern wijnhuis van drie etages, een 450 vierkante meter grote wijnkelder, een wijnbar, terras en dertig hectare wijngaard. Hier worden de druiven met de hand geplukt om vervolgens voor een deel in de houten vaten van Frans en Slavonisch eiken terecht te komen. Kozlović produceert twaalf labels.

Tip!
Op vijfhonderd meter van Kozlović kun je eten bij familierestaurant Stari Podrum. Mama maakt in de keuken traditionele gerechten met verse ingrediënten, zoals wilde-aspergesoep, gegrilde paddenstoelen en courgette met parmezaan, olijfolie en rucola, ravioli met truffel en gnocchi met boškarin.

Bergwijn van Korak

Als ik vanaf Kozlović richting Zagreb rijd, veranderen de glooiende heuvels in bergen. Om mij heen wisselen wijngaarden, kerkjes en dorpjes zich af. Ik ben op weg naar de familie Korak in Plešivica, op dertig kilometer van de hoofdstad. Rondom het wijnhuis van de familie, dat bovenop een berg staat,  onttrekt zich een weids uitzicht op groene, glooiende hellingen. Her en der staat een gebouwtje en overal waar ik kijk zie ik wijngaarden. Plešivica had tot de jaren negentig een slechte naam en stond bekend om met name bulkwijn. Het lijkt een ver verleden als je de uitstekende fris-zure natuurwijnen van Korak proeft.

Broers en respectievelijk wijnmaker en chef: Jozip en Bernard Korak [Foto: Katja Brokke]

Het team bestaat uit wijnmakers en vader en zoon Velimir en Jozip, moeder en dochter Mirjana en Vera en chef-kok en zoon Bernard. De zes hectare wijngaarden liggen verspreid over acht locaties binnen een straal van drie kilometer rondom Korak. In vaten van soms tachtig jaar oud liggen verschillende wijnen te rijpen. De twaalf labels worden gemaakt van zeven verschillende druiven: riesling, chardonnay, pinot noir, sauvignon blanc, sirah, pinot grigio en portugieser. Het gebied waar de druiven groeien kent een lage pH-waarde, waardoor er frisse wijnen gebotteld worden. Uiteraard bieden ze ook proeverijen aan, waar je naast wijnen ook lokale charcuterie en huisgemaakt brood voorgeschoteld krijgt. Het zuurdesem wordt gemaakt met een eigen gist van appelschillen en het water in het deeg is vervangen door de wei die ze overhouden van het maken van verse kaas. Verantwoordelijk voor dit lekkers is Bernard die in vier jaar het vak leerde door als afwasser te beginnen en binnen no-time op te klimmen tot chef van een van de betere restaurants ter wereld. Had ik al verteld dat ze recent ook een restaurant hebben geopend in het wijnhuis?

Doen in Zagreb

Dan Zagreb. De groene hoofdstad. De stad waar Starbucks een locatieonderzoek deed en zag dat de inwoners zo een uur over hun koffie doen. Niet rendabel dus. Wel relaxed en gezellig. De vele pleinen staan van de lente tot en met de herfst vol eettentjes, het ene festival lost het andere af. In de winter kan er op de bergen rondom de stad geskied worden. Vooral het centrum (the city) en Noord-Zagreb zijn populair. In de Teslastraat (vernoemd naar de Kroatische uitvinder Nikola Tesla) vind je de meeste restaurants en cafés waar een fijne mix van locals en toeristen komt. Let op dat fashionably late zijn hier geen zin heeft, want om 23.00 uur sluiten de meeste deuren al! Ik ging er op pad met een Zagrebber om de leukste eet- en drinkadresjes te verzamelen en ook celebrity chef Mate Janković deed een duit in het zakje. Hij was jurylid van Masterschef en ging met Anthony Bourdain op pad voor een aflevering van No Reservations.

Hier moet je volgens de insiders heen:
Wijnbar Bastion nr 9.
– Gallo voor fine dining.
– Pingvin, voor de nightly cravings. Comfort food tot 4:00 uur ’s nachts.
– Vinodol staat bekend om hun varken en lam die op hete kolen onder een koperen bel worden gebraden.
– Carpaccio, voor het beste Italiaans.
– Visrestaurant Ribice, alsof je bij iemand thuis zit te eten.
– Bar Alcatras is bijna 24/7 open.
– Apetit, de hidden gem.
– Wijnbar Trilogia.
– Vinoteka & Winebar Bornstein om wijn te drinken onder stenen gewelven.

Mate Janković gaat graag naar de restaurants Nav, Noel, Dubravkin put, eerder genoemde Apetit en Time.

Meer Kroatië? Kijk dan op www.croatia.hr/nl.

Waardeer dit artikel!

Dit artikel las je gratis. Vond je het de moeite waard? Dan kun je jouw waardering laten zien door een kleine bijdrage te doen.

Zie hier voor meer informatie!

Mijn gekozen waardering € -
Ik ben freelance journalist, (chef)redacteur en bladenmaker. Ik coördineer, begeleid, redigeer en schrijf. Voor klanten als CNN Travel, Hearst Netherlands, Winelife, Fabulous Mama, Meridian Travel, ELLE eten, Santé, Het Parool, Grazia, Misset Horeca en het Nederlands MediaNetwerk.