Stiekem blij zijn als die vriendin wordt afgewezen, genieten van het verdriet van een ander – het zijn gevoelens waarvoor je je zou moeten schamen. Maar ieder mens heeft ze. En er zijn goede redenen om ze niet te onderdrukken.

STEUN RO

Ze is bloedmooi en razend succesvol. En ze heeft alles wat jij zou willen hebben: interessant werk, een mooi huis, een leuke man. Als je vriendin je op een dag in tranen belt omdat ze ontdekt heeft dat die leuke man vreemdgaat, kun jij niet anders dan opgelucht ademhalen. Eindelijk gerechtigheid!

Waarom is het leuk om iemand anders onderuit te zien gaan? De filosoof Thomas Hobbes meende dat lachen om de ellende van een ander een gevoel geeft van superioriteit. De Amerikaanse hoogleraar Charles Gruner, die de superioriteitstheorie van Hobbes heeft uitgewerkt, doet al vijftig jaar onderzoek naar humor en beweert dat leedvermaak een uiting is van agressie en egoïsme. Er is altijd een winnaar en een verliezer. Lachen om een ander is ook de bevestiging van het gevoel zelf beter af te zijn. Leedvermaak in elk mens aanwezig. Maar er zijn gradaties in leedvermaak. Het heeft met opvoeding en sociale context te maken in hoeverre je dit soort gevoelens toelaat. Je kunt lachen als de buurvrouw een deuk in haar Tesla rijdt misschien. Maar blij zijn dat iemand bijvoorbeeld een levensbedreigende ziekte heeft, is een ziekelijke vorm van leedvermaak. Daar moet je iets aan doen. Er bestaan mensen met een kwaadaardige vorm van leedvermaak. Mensen die anderen heel slechte dingen toewensen. Of je aan een onschuldige vorm van leedvermaak iets zou moeten doen, is nog maar de vraag. Het is een soort catharsis, een uitlaatklep voor opgekropte agressie.

Genieten van begrafenissen

Je ziet elke begrafenis als een aanleiding om er op je best uit te zien, liefst met zwarte hoed en voile. Tijdens de dienst laat je je tranen de vrije loop, en je laat je graag voorstaan op de zogenaamd intieme band die je met de overledene had – zelfs op de crematie van die achterneef die je in geen tien jaar meer had gezien.