Vanmiddag werd ik opgeschrikt door een tweet van Karen Soeters, met een walgelijk filmpje waarbij een ondersteboven opgehangen gans met de hand wordt onthoofd.

STEUN RO

Zij gaat vandaag aangifte doen bij de politie, aangezien ganstrekken bij wet verboden is. Iets wat overigens door de fanatieke aanhangers van dit – volgens eigen zeggen – ‘culturele volksvermaak’ wordt betwist. Volgens de Grevenbichters zijn aan ‘het hoogtepunt van de feestdag’ uren van voorbereiding vooraf gegaan. Veel oud-inwoners komen speciaal voor het volksvermaak nog even naar het dorp terug. Wat drijft mensen tot dergelijke uitingen van waanzin, dit Spel der Zotten? En wat vinden we ervan?

Eeuwenlange traditie
Volgens de dorpelingen zelf is het ganstrekken een eeuwenlange traditie die diep geworteld is in de lokale samenleving. Het is een uniek volksfeest dat wordt gekoesterd vanwege de cultureel-maatschappelijke identiteit en historische waarde als resterend [inter]nationaal erfgoed. Tot algemene tevredenheid van de inwoners wordt het ganstrekken ieder jaar georganiseerd. De Grevenbichters vinden het misselijkmakend dat zij door anderen voor achterlijk, barbaars en middeleeuws worden uitgemaakt, aldus woordvoerder Jo van der Sluijs. Zo wordt op de website toegelicht dat men uit compassie met ‘dieren-emotionalisten’ het dier vooraf doodt. Het dier wordt door een dierenarts de strot doorgesneden, zodat het nadien nog genuttigd kan worden. Toch kan mij de indruk niet ontgaan dat men liever – als het niet bij wet verboden was – een levend dier aan de poten had opgehangen, aan een slap koordje met een ingevette hals, zodat het allemaal wat langer zou duren.

Spel der Zotten
De Grevenbichters zeggen begrip te willen hebben voor de tegenstanders. Men voelt zich echter tekort gedaan, beschimpt en getart door het felle verzet. Men voelt zich gekrenkt en afgewezen, alsof hen hun identiteit misgunt wordt. Alsof hen iets wordt afgenomen, wat hen dierbaar en eigen is. En tot op zekere hoogte is dat natuurlijk ook zo. Uitingen van volksidentiteit en volksvermaak in deze vorm worden in de hedendaagse samenleving doorgaans niet meer getolereerd.

Het zien van het bungelende ontzielde ganzenlichaam roept afschuw, verdriet en boosheid op.

De tegenstanders zijn fel omdat zij tot in de ziel geraakt worden door het leed en disrespect wat tijdens het volksvermaak ten toon wordt gespreid. Het zien van het bungelende ontzielde ganzenlichaam roept afschuw, verdriet en boosheid op. Er blijft dan nog maar weinig ruimte over om in dit spel der zotten ook de behoefte van de ‘spelenden’ te nog zien.

Beschaving
Het lijkt alsof de golf van beschaving die ons land in de afgelopen eeuwen heeft doorgemaakt aan Grevenbicht voorbij is gegaan. Identiteit is namelijk voor een groot deel afhankelijk van de cultuur waarbinnen men opgroeit. Waar in de gehele westerse wereld over het algemeen een steeds grotere afkeer ontstaan is tegenover geweld jegens mens én dier, is het verbazend dat zo’n dorpsgemeenschap massaal vasthoudt aan bloeddorstige en onterende gewoonten. Overigens is Grevenbicht hierin niet alleen. Overal zijn nog evenementen waar dieren misbruikt en mishandeld worden ter volksvermaak. Naast ganstrekken zijn er onder andere ook palingtrekken, hanen bekogelen, katknuppelen, katbranden, duivenschieten, vossenwerpen,  zwientie tikken, en ga zo maar door.

Het demonstratief vasthouden aan volksspelen die niet langer door de samenleving worden getolereerd duidt op verzet, angst om wat vertrouwd is te verliezen

Angst om identiteit te verliezen
In Grevenbicht houdt men angstvallig vast aan de oude gewoonte. Zij stellen hun [gezamenlijke] identiteit te [willen] ontlenen aan het onthoofden van een weerloos dier. Is het werkelijk van belang bij het zoeken naar gemeenschapszin om dit gepaard te laten gaan met [de verbeelding van] dierenleed? Of zijn het de onverteerde gevoelens van wrok, machteloosheid en angst die op deze manier gecontroleerd een uitweg vinden? En tenslotte, na de uitbarsting, leiden tot saamhorigheid, feestelijkheid en alles wat daar nog op volgt?

Gaat het om het dierenleed, of vooral om het samen zijn en je verbonden voelen met elkaar in de globaliserende wereld. Waarom is het dan zo moeilijk te kiezen voor een alternatief, dat minder aanstootgevend is, en meer van deze tijd en wereld? We leren door het leven heen ons aan te passen aan onze medemens, welk gedrag wel of niet wordt toegestaan. We vormen samen met elkaar een cultureel geweten van samenhangende normen en waarden. Wie zich niet aan de normen houdt wordt afgewezen en gestraft. Het demonstratief vasthouden aan volksspelen die niet langer door de samenleving worden getolereerd duidt op verzet, angst om wat vertrouwd is te verliezen.

Angst vernauwt het bewustzijn. Bewustzijn van wat er om je heen gebeurt. Het respectloos omgaan met dieren wordt in deze tijd en samenleving geassocieerd met barbaarsheid en middeleeuwen. Het gaat er niet om de mensen uit Grevenbicht hun identiteit te ontnemen. Het gaat om het bestrijden van gevoelens van pijn, verdriet, afschuw en onmacht. Wat in Grevenbicht gebeurt wordt elders als schokkend ervaren; iets dat opgelost moet worden. Het gaat niet om het veroordelen van mensen uit Grevenbicht, maar een halt toe roepen aan iets wat ons [soms tot op het bot] raakt. De vraag is of mensen uit Grevenbicht dit beseffen.