Het ministerie van Defensie moet Srebrenica-veteraan Dave Maat een schadevergoeding betalen. Dat maakte de Centrale Raad van Beroep vandaag in Utrecht bekend.

STEUN RO

Ex-beroepsmilitair Dave Maat stelt Defensie verantwoordelijk voor de slechte nazorg na een traumatische ervaring opgelopen bij de val van de moslim-enclave Srebrenica in juli 1995.

Laat ik beginnen dat ik het zelden opneem voor het 'Departement van Oorlog' waar nu minister Jeanine Hennis-Plasschaert de scepter zwaait. Écht bijna nooit. De aldaar gelegerde ambtenaren kunnen hun eigen boontjes doppen. En ze liegen en bedriegen meer dan me lief is als het gaat over burgerslachtoffers in Irak en Afghanistan. Verder wil ik uitdrukkelijk melden dat ik me heel goed kan voorstellen dat sommige militairen lijden aan PTSS. Dat is een medische diagnose die gesteld wordt bij personen die chronisch een sterke psychische en emotionele reactie hebben na een ongewone, vaak levensbedreigende gebeurtenis. Denk aan beschietingen en bloedige drama's. De reactie varieert van nachtmerries en agressie tot slapeloosheid en depressiviteit. Zelfmoord is niet uitgesloten.

Maar Dave Maat overdrijft volgens mij ten koste van de echte slachtoffers van Srebrenica. Deze definitieve uitspraak van de rechter na zo'n 12 jaar procederen verbaast mij dan ook bijzonder. Ook omdat eerder deskundigen zijn PTSS in twijfel trokken.

Lijk

Jaren geleden interviewde ik Dave Maat ergens in Zeeland. Dat gesprek verliep nogal merkwaardig. Zo wilde hij niet onder zijn echte naam worden genoemd, evenmin op welke observatiepost hij was gelegerd in Srebrenica. Wel moest ik van hem opschrijven dat hij door nalatigheid van Defensie met PTSS kampte. Al die eisen kunnen wijzen op trauma-symptomen, dus ik liet hem. Totdat ik vroeg waar en wanneer hij de de niet-uitwisbare oorlogsindrukken had opgelopen.

Hij begon te vertellen. Over mortiergranaten die ontploften bij zijn OP zonder hem of zijn kameraden overigens te raken. Dat hij rondzwierf. En dat hij zich overgaf aan de Serviërs die hem volgens zijn eigen verhaal niet mishandelen. Hoe hij naar een gebouw werd gebracht waar hij schoten hoorde. Hij concludeerde dat daar mensen werden ondervraagd en doodgeschoten, overigens zonder dat hij een lijk als bewijs zag. Hij raakte niet verwikkeld in schietpartijen om-leven-en-dood en zag evenmin de selectie van de moslimmannen waarvan 7.000 omkwamen.

Een ontzield lichaam ziet hij wel, een vrouw op de weg, in een flits toen hij daar in een auto voorbij reed. Maar als je daar PTSS van krijgt dan zou de halve wereldbevolking getraumatiseerd moeten zijn, is mijn redenering.

Later in een uitzending op RTL lijkt het verhaal groter en spreekt hij over meer kadavers en stank die ze verspreiden.

Klemgereden

Terug naar het gesprek. Daarin eiste Dave Maat iets waardoor mijn wantrouwen helemaal werd gewekt. Hij wilde inspraak over de inhoud en welke foto al-dan-niet bij het artikel zou worden geplaatst. Hij stuurde me de mail: 'Ik behoud mij dit recht voor op grond van het auteursrecht. Indien ik ontevreden ben over het artikel, wil ik geen fotoplaatsing.'

Als je PTSS krijgt na het zien van een lijk dan zou de halve wereldbevolking getraumatiseerd moeten zijn

Of dat niet genoeg was, wilde hij één ervaring helemaal niet in het artikel, omdat daar 'de tijd nog niet rijp voor' was. Het betrof mannen met zonnebrillen die hem volgden. Op een bospad in de buurt van Brabantse Woensdrecht werd hij zelfs klemgereden door auto's met buitenlandse nummerborden die hij met onderzoek kon linken aan het 'Departement of National Defence', een Amerikaanse organisatie die mij onbekend is.

Vraagtekens

Ik neem het graag op voor veteranen. Zij waren degenen die de hete kastanjes uit het vuur moesten halen na vaak belachelijke politieke beslissingen. Maar dat geeft ze geen vrijbrief. Dutchbatter III Maat krijgt naast een militair pensioen door de uitspraak van de rechter een fikse uitkering na verklaringen waar ik, met ruim dertig jaar oorlogservaring, grote vraagtekens bij zet.

Overigens, voor de goede orde. Het bewuste interview van mij met Dave Maat is nooit gepubliceerd. Aan zijn eisen wilde ik niet voldoen. Wel schreef ik over de ontmoeting in het veteranenblad Checkpoint en in het boek 'AK-47, Oorlog is goed voor slechte mensen'.

En als ik de bestuursrechter van advies mag voorzien: geef de schadevergoeding van Dave Maat, en andere klagende Srebrenica-veteranen die zich melden, aan de nabestaanden van Srebrenica. Die hebben namelijk écht geleden.

 

    Arnold Karskens is Neerlands meest onafhankelijke en ervaren oorlogsverslaggever. Muckraker. Nachtmerrie voor nazi’s en andere oorlogsmisdadigers. Auteur van tienŒ boeken. Onderzoeksjournalist die nooit ‘nee!’ als antwoord accepteert. Lastig, dwars & gehaat door zijn vijanden, maar Last Man Standing voor mensenrechten en vrijheid van meningsuiting.

    Geef een antwoord