Hybristofilie: verliefd op een moordenaar en verkrachter

Iedere keer wanneer we brute details over een psychopathische crimineel te horen krijgen, zijn we geschokt. En dat er dan vrouwen zijn die deze bloeddorstige mannen liefdesbetuigingen sturen, schokt ons evenzeer. Het bestaat sinds mensenheugenis en heet hybristofilie.

Mark Dutroux, Joran van der Sloot, Willem Holleeder, Andres Breivik en andere wrede veroordeelde mannen ontvangen bakken fanmail in hun cel met jawel: seksuele of romantische toespelingen.

Een meisje van 17

Denemarken wil met een nieuwe wet voorkomen dat levenslang gestraften vanuit de gevangenis beginnen aan een nieuwe liefdesrelatie. Aanleiding was het voorval van een meisje van 17 die het probeerde aan te leggen met Peter Madsen, de man die in 2017 de Zweedse journaliste Kim Wall om het leven bracht aan boord van zijn zelfgebouwde duikboot, haar in stukken zaagde en trachtte te doen verdwijnen. Het meisje, in Deense media wel omschreven als een ‘groupie’, voerde 2 jaar lang een briefwisseling met Madsen en sprak hem geregeld telefonisch. Ze werd jaloers toen hij vorig jaar vanuit de gevangenis trouwde met een 39-jarige Russische, die blijkbaar ook al trek had in deze vrouwenmoordenaar. Het nu ingevoerde verbod geldt voor de eerste 10 jaar dat veroordeelden in de cel zitten. In die periode mogen zij alleen nog maar contact hebben met mensen die ze al voor hun detentie kenden. De gevangene moet ook minstens 10 jaar van de straf uit hebben gezeten voordat tijdelijke vrijlating wordt overwogen en mag niet langer op sociale media of in podcasts spreken over zijn misdaden.

‘Beschermheer’

Er bestaat seksuele aantrekkingskracht tot mensen die anderen kwaad doen. De Nieuw Zeelandse seksuoloog John Money formuleerde de term hybristofilie in de jaren ’50. Hij kwam deze neiging in zijn praktijk met name tegen bij heteroseksuele vrouwen. Hoewel het ook voorkomt in andersoortige relaties en bij andere genders en seksuele voorkeuren. Iedereen kent wel vrouwen die zeggen altijd op ‘foute mannen’ te vallen en bij sommigen van hen zijn dat ‘hele foute mannen’. Zij kunnen die voorkeur hebben, omdat ze zich bij een dergelijke ‘sterke’ partner veilig voelen. De crimineel heeft immers al bewezen dat hij anderen kan elimineren en dus haar en haar eventuele nakomelingen kan beschermen.

De redster

Gevaarlijke mensen hebben een bepaalde vorm van macht en dat erotiseert, net als rijkdom en status. Voorts zijn er vrouwen die ervan houden om mannen te veranderen, te redden zogezegd. “Bij mij doet hij dat niet.” Ze geloven niet alleen dat hun liefdesobject hen niet zal schaden, maar ook dat hij eenmaal met haar aan zijn zij een beter persoon zal worden. Het kan, een hele enkele keer gebeurt dat bij criminelen. Reclasseringsdeskundigen spreken niet voor niets over de W’s waarmee iemand weer op het rechte pad kan komen, namelijk: wonen, wijf en werk. Maar de geschiedenis leert dat dit meestal niet opgaat van de werkelijke psychopaten en/of sociopaten.

Hannibal the cannibal

Ze zijn niet in staat om normale relaties met mensen aan te gaan. Dat komt o.a. omdat ze veel meer negatieve gevoelens ervaren dan anderen, zoals woede en angst. De emotie die ze echter nooit hebben is schuldgevoel. De Noorse psychologe Aina Gullhaugen interviewde en testte psychopaten in Noorse gevangenissen om beter te begrijpen wat deze mensen drijft. Het onderzoek heet veelzeggend ‘Looking for the Hannibal Behind the Cannibal’. Hannibal Lecter, de psychopaat gespeeld door Anthony Hopkins in ‘Silence of the Lamb’s’ blijkt een opmerkelijk authentieke karakterschets van de gemiddelde psychopaat. Hoewel hij compleet gestoord is (hij eet de levers van zijn slachtoffers en drinkt daar vrolijk een chianti bij), vertoont hij tegenover een jonge FBI-agente (Jodie Foster) bijna tedere gevoelens. Dat gebeurt nadat zij door zijn brute buitenkant heen kijkt en details van haar persoonlijke leven deelt, vooral over haar jeugd. Lecter blijkt gevoelens te hebben en zelfs mensen te kunnen beschermen.

Toch behoefte aan affectie

Uit interviews met dit soort extreme criminelen in de gevangenis blijkt dat ze stuk voor stuk een jeugd hadden waarin ze waren misbruikt door ouders of andere figuren die hen hadden moeten beschermen. Ze waren zo vaak met geweld geconfronteerd dat het geen enkele indruk meer maakte. Tegelijkertijd gaven alle psychopaten aan dat ze wel behoefte hadden aan liefde en genegenheid. Onder hun geweld en sadisme zit toch een mens met behoefte aan vriendschap.

Prison Groupies

Hybristofilie is geen van officiële psychische stoornis. Het kan wel als een vorm van parafilie beschouwd worden: sommigen krijgen een kick van seks in de open lucht, een ander van seks met een gevaarlijke crimineel. In de Amerikaanse gevangenis krijgen moordenaars in hun cel ook bezoek van zulk soort dames, die ‘Prison Groupies’ of zelfs ‘Killer Groupies’ genoemd worden. Sommigen zijn namelijk niet weg te slaan bij hun ‘idool’.

Vader was ook een zware jongen

Deze vrouwen zouden meestal zelf vaak ook labiel zijn en een voorgeschiedenis hebben van misbruik en geweld, ofwel seksueel dan wel fysiek en/of psychisch. De jeugd van dader en slachtoffer lijken dus op elkaar. Ook gaat het veelal om dochters van vaders die reeds ‘zware jongens’ waren. Zulke vrouwen zoeken een viriele man en omdat hij achter de tralies verblijft vormt hij geen direct risico. Veel van deze vrouwen hebben zelf eveneens een geïsoleerd leven. Ze hebben daarom een grote behoefte aan aandacht en bovendien kunnen zij al hun affectie en liefde op de man in de bak richten; het is fijn om te denken dat hij hen echt nodig heeft.

Psychologe valt voor TBS’er

Seks en/of liefde broeit nou eenmaal daar waar mensen dicht op elkaar zitten. Ook professioneel opgeleide vrouwen zoals gevangenismedewerksters, advocaten en psychiaters zijn weleens gecharmeerd van de criminelen waarmee ze in contact staan. Zij hebben dan een soort van relatie met een man die voor alle anderen ontoegankelijk is, waardoor ze zich superieur voelen. Zelfs in TBS-klinieken knopen veroordeelden en personeelsleden relaties aan, ook al mag het niet. Carice van Houten speelt in de film ‘Instinct’ Nicoline, een psychologe in een tbs-kliniek die verstrikt raakt in een machtsspel met haar cliënt Idris. Ze mag bepalen of deze man, die behandeld wordt voor ‘seksuele delicten met een extreem gewelddadig karakter’, met onbegeleid verlof mag of niet. Als ervaren psycholoog handelt ze tegen beter weten in.

Triade persoonlijkheid

Gevaarlijke of criminele mannen hebben vaak een duistere zogenaamde triade-persoonlijkheid, die wordt gekenmerkt door trekken van narcisme, machiavellisme en psychopathie. Studies tonen aan dat deze mannen om verschillende redenen behoorlijk aantrekkelijk zijn voor sommige vrouwen. Ervaringen uit de kindertijd en vroege gehechtheid hebben invloed op de keuze van seksuele en romantische partners. Studies tonen aan dat vrouwen die tijdens hun kindertijd zijn misbruikt, hoe triest ook, vaker vallen voor eveneens misbruikende partners.

Controle en macht

Journaliste Sheila Isenberg verdiepte zich in deze materie. Ze deed 35 interviews voor haar boek ‘Women Who Love Men Who Kill’ en ook zij constateerde bij hen vaak een jeugd vol van misbruik en zij voegt er een verklaring aan toe. “Deze vrouwen zien het als een gelegenheid om controle en macht uit te oefenen. De mannen die opgesloten zitten achter tralies hebben die immers niet meer over hun leven. En dat spreekt hen aan, omdat ze in het verleden onderworpen werden door hun misbruikende vader of andere mannen.” Ik vind de Deense wet met een verbod op nieuwe contacten maken buiten de gevangenis wel een goed idee dat navolging verdient. Sommige mensen moeten nou eenmaal beschermd worden tegen zichzelf.

Mijn gekozen waardering € -