Stelling drie luidt dat informatietechnologie pas de medicatieveiligheid bevordert als de gebruikers goed geschoold worden.

Patiëntenrechten in het geding

De promovendus Willem van der Veen onderzocht in een multicenter studie het barcode toediensysteem in vier Nederlandse ziekenhuizen (afdeling Interne en Chirurgie). De laatste stap van de keten van medicatieverstrekking. Wat is die praktijk in een ziekenhuis. De verpleegkundige, belast met de verstrekking van medicijnen, maakt de ronde langs de patiënten met een geavanceerde kar. De “slimme kar” is een verrijdbare computer ( Computer On Wheels: “COW” met toegang tot het Electronisch Patiënten Dossier(EPD) en het Elektronisch Voorschrijf Dossier (EVD). Een belangrijke hulpmiddel is het aan het bed scannen van zowel de barcode op de polsband van de bewuste patiënt als diens medicatie op de kar. Daarbij moet er een match zijn. Dit BCMA (Bar-Code-assisted Medication Administration) systeem zorgt, mits juist gebruikt, voor minder fouten bij het toedienen van geneesmiddelen. Dat draagt bij aan het bewaken van de vijf patiëntenrechten als (1) de juiste patiënt, (2) het juiste medicament, (3) de juiste dosis, (4) de juiste toedieningsroute en (5) het juiste tijdstip. Pag.99 e.v. proefschrift.

Copyright Willem van der Veen

Fouten ondanks alles 

Toch treden er ook fouten op bij het gebruik van BCMA. Fouten, gedefinieerd als MAE’s (Medication Administration Errors). Dat heeft mogelijk vaak te maken met zogenaamde workarounds, handelwijzen die -soms met goede redenen- afwijken van ‘de afgesproken procedures en normen’. Bijvoorbeeld als de barcodescanner defect is, of de wifi ontoereikend. Wat doe je dan. Juist, je vraagt bijvoorbeeld aan de patiënt of dit zijn of haar medicijn is…..  

the barcode printer: free barcode generator
Barcodes Inc
Tweede verpleegkundige overbodig
Prof. dr. Cordula Wagner (directeur van het Nederlands Instituut voor Onderzoek van de Gezondheidszorg en hoogleraar patiëntveiligheid aan de Vrije Universiteit Amsterdam), lid  van de beoordelingscommissie stelt vragen over de barcodescanner in combinatie met het fenomeen van ‘de tweede verpleegkundige’. Die functie komt om de hoek kijken als het gaat om hoog-risico medicatie (bijvoorbeeld injecties met pijnstillers). Gesteld wordt dat bij introductie van nieuwe technologie weer nieuwe fouten ontstaan. Er moet een afweging plaatsvinden in personele zin, aldus Willem van der Veen. De barcode is al gekoppeld aan een bepaald geneesmiddel. En aan de beoogde patiënt.

Hoog-Risico veiliger maken

Hoe kan het zijn dat dan bij zogenaamde hoog-risico medicatie  een levensechte tweede verpleegkundige nodig is. Immers blijken ook daarbij -ondanks de dubbelcheck- fouten voor te komen.. De promovendus kiest dan toch voor de barcode. Maar pleit wel voor vergelijkend onderzoek. Is de barcode als zodanig uiteindelijk definitief toch veiliger. Er zijn meerdere aspecten. Dat is de mens, de persoon van de verpleegkundige. De technologie, mits juist ingezet en bestudeerd en daadwerkelijk begrepen door de verpleegkundige moet veiliger zijn. De toedieningssnelheid en de toedieningsweg. Die laatste twee zijn en blijven dus gewoon een mogelijke foutenbron. Fout hierbij kan zijn: microbiologische besmetting, relevant bij langlopende infusen. Bereiding in de apotheek is veel veiliger in dat opzicht (zie hoofdstuk 2 van het proefschrift). Een pleidooi om verder te gaan met onderzoek waarvan de relevantie iedereen duidelijk is.

Bron:

Promotie Willem van der Veen 21 december 2018, Information Technology and Medication Safety, Vrijdag 21 december 2018, Rijksuniversiteit Groningen

https://www.researchgate.net/profile/Willem_Veen

https://www.nivel.nl/nl/nieuws/potentieel-vermijdbare-sterfte-ziekenhuizen-niet-gedaald

Dank

Met veel dank aan Antoine van Vijfeiken en Willem van der Veen voor hun waardevolle op- en aanmerkingen.

Waardeer dit artikel!

Dit artikel lees je gratis. Vind je het artikel en mijn inzet de moeite waard? Dan kun je jouw waardering laten blijken door een bijdrage. Ik maak graag van lezers mijn fans en volgers. Suggestie voor een onderwerp, maar ook commentaar is altijd welkom.

Mijn gekozen waardering € -
Jan Taco te Gussinklo is opgeleid als internist. Sinds 2009 publiceert en adviseert hij over medische innovaties.