In de serie “Worstelende wetjos” leggen vijf wetenschapsjournalisten hun vakgebied onder de loep. Deze week: Hoe doeltreffend is de feitencheck bij maatschappelijk gevoelige onderwerpen? Over rassenleerdiscussie en roze olifanten.

Voorbij de feiten: hoe doeltreffend is de factcheck?

‘Moeten we ons bemoeien met die rassenleerdiscussie?’ Ik had getwijfeld of ik deze vraag zou mailen naar het vaste clubje factcheckers van De Volkskrant. Bijna dagelijks stalken we elkaar met onderwerpen voor onze tweewekelijkse ‘Klopt dit wel?’-rubriek. Moeilijk zijn die onderwerpen niet te vinden. Of je nu een kwaliteitskrant openslaat, het NOS-journaal bekijkt, of koppen snelt op NU.nl, er staat altijd de nodige onzin tussen: van borstvoeding worden kinderen intelligenter, van haarverf krijg je kanker, kijken naar kunst maakt slim en ga zo maar door. Wij van de Klopt-dit-wel-club lachen samen wat af.

Het doel van die factcheck was mij altijd wel duidelijk: waar sluwe pr-afdelingen, aandachtsgeile politici en slordige wetenschappers de burger een rad voor de ogen draaien, scheiden wij, kloeke wetenschapsjournalisten, de zin van de onzin. Natuurlijk is het vechten tegen de bierkaai – veel mensen geloven nu eenmaal graag in sprookjes – maar als wij voldoende ons best doen die onwaarheden met feiten te ontkrachten, snapt de verstandige lezer wel dat die politicus onzin uitkraamt, die pr-afdeling de boel flest en dat het onderzoek rammelt van alle kanten.