Een vlak en desolaat landschap strekt zich uit aan weerszijden van de oude weg naar Ferrara. Landbouwgebieden, ontstaan op de vruchtbare gronden van de Po-delta, laten een indruk achter van verval. Gaandeweg vloeien ze over in buitenwijken met een overwegend industrieel karakter. Weinig wijst op het naderen van de Italiaanse stad die door UNESCO tot werelderfgoed is benoemd.

STEUN RO

Eenmaal binnen de oude stadsmuren geeft Ferrara zijn herinneringen langzamerhand prijs. Het contrast tussen de moderne winkelpuien en de prachtige, eeuwenoude gebouwen waarin ze zijn gevestigd, benadrukt een sfeer van vergankelijkheid en het verglijden van de tijd. Rammelend over de kasseien spoedden inwoners van Ferrara zich op hun fietsen naar huis. Slechts een enkele voorbijganger heeft aandacht voor de violist die onder de arcaden tegenover het middeleeuwse stadskasteel Castello Estense zijn valse noten speelt.

Het stadshart van Ferrara. ©Marc Brester/AQM

Ferrara vormt het decor voor alle romans en verhalen van de de Italiaans-Joodse schrijver Giorgio Bassani (1916-2000). De heruitgave van zijn werk door De Bezige Bij brengt het indringende proza van de auteur opnieuw onder de aandacht. Ook nu nog is Bassani’s werk pijnlijk actueel. Zijn verhalen gaan over de (ongewenste) confrontatie met de werkelijkheid; over waarheid, leugens en verraad.

 

Maar vooral gaan ze over het buitensluiten of negeren van individuen, bevolkingsgroepen en gebeurtenissen die onwelgevallig zijn. Bassani ervoer dat aan den lijve toen in 1938 de rassenwetten werden afgekondigd en Joden nergens meer welkom waren. Vrijwel al zijn personages worden slachtoffer van uitsluiting: bijvoorbeeld omdat ze Joods zijn, homoseksueel of ongehuwd zwanger. In de straten van Ferrara laat Bassani het snijdende oordeel van de massa weerkaatsen, dat veranderlijk en verraderlijk is als het weer: ‘Je zou ze weer moeten opsluiten in het getto, al die Joden: belachelijk om medelijden met ze te hebben!’

Fotograaf Marc Brester en journalist Vivian de Gier kunnen met elkaar lezen en schrijven – letterlijk. Als partners in crime reizen ze voor diverse media de wereld over, voor recensies van de mooiste literatuur en persoonlijke interviews met de schrijvers die ertoe doen.